ကဗ်ာဆရာ၊ ကဗ်ာအယူအဆႏွင့္ ကဗ်ာေရးျခင္း




Poetry(ကဗ်ာမ်ားကုိ ေရးသားထုတ္လုပ္ျခင္း)ဟာ သင္ၾကားတဲ႔ ဘာသာရပ္ဆုိတာ လုံးဝ မဟုတ္ဘူး.။အမွန္တကယ္က potery ဆုိတာ definition အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆုိမႈႏွင့္ lim
initation ကန္႔သတ္မႈေတြကုိ ခုခံပုံရတယ္.။Poetry ဆုိတာ ဘာလဲ စတဲ႔ ကဗ်ာဆုိင္ရာ ေမးခြန္းေတြလည္း အမ်ားၾကီးထြက္လာတယ္။. ျပီးေတာ့ ကဗ်ာဟာ ကဗ်ာ ဖတ္သူအတြက္ ဘာလုပ္ေပးသလဲ။ ကဗ်ာ အမွန္တကယ္ ဖတ္သူ တဦးအတြက္ ကဗ်ာက ျပဳလုပ္ေပးတဲ႔ အရာ ေတြထဲက တခုကေတာ့ ကဗ်ာ ဖတ္သူက သူသိထားတယ္လုိ႔ ထင္တဲ႔ အရွိတရားေတြကုိ ရွာေဖြ ေတြ႔ရွိမႈ အမ်ဳိးအစားမ်ားအ ျဖစ္သုိ႔ ကူးေျပာင္း ေပးလုိက္တာပါပဲ။ ဒီ အလုပ္စဥ္process ဟာ ကဗ်ာဖတ္သူေတြ လုိပဲ ကဗ်ာေရးသူေတြအတြက္လည္း personal process ကုိယ့္ေတြ႕အလုပ္စဥ္ပါပဲ လုိ႔ ၁၉၆၉ ခုႏွစ္က V.O.A က ထုတ္လႊင့္ခဲ႔တဲ႔ Contemporary American Poetry စာအုပ္ရဲ့ အဖြင့္နိဒါန္းမွာ ေရးသားခဲ႔တယ္။
ထူးျခားတာက ဒီ lectures series မွာ ပါဝင္တဲ႔ အေၾကာင္းအရာေတြက scholary format ပညာရွင္သုံး ပုံစံနဲ႔ ေတြ႔ေနက် ကဗ်ာေတြ အက္ေဆးေတြလုိ မဟုတ္ဘူး.။forum talk ဖုိရမ္ ေဆြးေႏြးမႈကုိ အေမရိကန္ကဗ်ာဆရာေတြ ကုိယ္စားျပဳ ေရြးခ်ယ္ထားတဲ႔ အေမရိကန္ ကဗ်ာဆရာ ၁၉ ေယာက္ကေဆြးေႏြး ေျပာဆုိခဲ႔ၾကတယ္။. ဒီ Forum Lectures Series ကုိ စီစဥ္သူ Howard Nemerov က ပါဝင္တဲ႔ ကဗ်ာဆရာေတြကုိ ေရြးခ်ယ္ျပီး အဲဒီ ကဗ်ာဆရာေတြကုိ အဓိက က်တဲ႔ ေမးခြန္းေလးခုအား ေျဖဆုိ ေျပာၾကားေစခဲ႔ပါတယ္.။ အဲဒီ ေမးခြန္းေတြကေတာ့…
၁။ သင့္ရဲ့ ကဗ်ာေရးတဲ႔ အလုပ္မွာ သည္ကဗ်ာစေရးတည္းက character ဒါမွ မဟုတ္ style သဘာဝအတုိင္း ေျပာင္းလဲ သြားတာကုိ သင္ေတြ႔ရပါသလား။
၂။ သင့္ရဲ့ poetry မွာ a revolution ၾကီးမားတဲ႔ ေျပာင္းလဲမႈ ရွိခဲ႔သလား။ဒါမွ မဟုတ္ သင္ ေျပာင္းလဲခဲ႔တဲ႔ အရာ အားလုံးဟာ အရည္အေသြးနိမ့္တဲ႔ နည္းစနစ္ကုိ သုံးထားတဲ႔ အနဳပညာ သေဘာမ်ဳိးလား။
၃။ဒီရာစု ႏွစ္အတြင္း ကမၻာၾကီး ေျပာင္းလဲ သြားသလား။ မသြားဘူးလား။ဆုိတဲ႔ေမးခြန္းက သင့္ရဲ့ poetry မွာ သင့္အား အာရုံစုိက္ေအာင္ လုပ္ခဲ႔သလား။ ဒါမွ မဟုတ္ သင့္ရဲ့ အလုပ္က လူ႕သဘာဝတစ္ခု ေပၚေပါက္လာမႈကုိ အားပုိေကာင္းလာဖုိ႔ ဒါမွ မဟုတ္ ပုိျပီး ဆုိးရြားလာဖုိ႔ အျမင္က်ယ္လာေအာင္ လုပ္ေပးသလား။ ဒါမွ မဟုတ္ သင့္ရဲ့ အလုပ္က သိသာ ေပၚလြင္တဲ႔ အေျပာင္းအလဲ အမ်ားအျပားကုိ သဘာဝအရ ျဖစ္တဲ႔ နည္းအတုိင္း ျဖစ္တယ္လုိ႔ ရွဳျမင္သလား။
၄။ proper function of criticism ေဝဖန္ေရးရဲ့ မွန္ကန္တဲ႔ လုပ္ေဆာင္မႈက ဘာလဲ။ သင္ သေဘာက်တဲ႔ a species of criticism ေဝဖန္ေရး အမ်ဳးိအစား တစ္ခု ရွိသလား။
စသည္တုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္.။
ဒါေပမယ့္ Mr.Nemerov က ကဗ်ာဆရာေတြကုိ ဒီေမးခြန္းေတြအား တသမတ္တည္းေျဖဖုိ႔ မျပ႒ာန္းခဲ့ပါဘူး။ သူက ဒီေမးခြန္းေတြကုိ ေယဘုယ်က်တဲ႔ နည္းေပးလမ္းျပဘက္ ဦးတည္ခဲ႔ပါတယ္.




ဒီ Forum Lectures Sereis ထဲမွာ Ricard Eberhart လည္း ပါဝင္ခဲ႔ပါတယ္.။သူက Dartmouth Collage မွာေနတဲ႔ အဂၤလိပ္စာ ပါေမာကၡ တစ္ေယာက္ျဖစ္ျပီး ကဗ်ာဆရာ တေယာက္လည္း ျဖစ္ပါတယ္.။သူက How I Write Poetry ကၽြန္ေတာ္ ကဗ်ာေရးသားပုံ ဆုိတဲ႔ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ဒီဖုိရမ္မွာ ပုိ႔ခ် ေျပာခဲ႔ပါတယ္။
ကၽြန္ေတာ္ ၁၅ ႏွစ္အရြယ္ အထက္တန္းေက်ာင္းသား အရြယ္က စျပီး ကဗ်ာ ေရးခဲ႔တယ္.။ Menesota ျပည္နယ္. Austin မွာေပါ့။ ကၽြန္ေတာ့္မွာ တုိင္းရင္းသား စကားလုံးေတြရဲ့ ေထာက္ပံ့ ကူညီမႈ ရခဲ႔ျပီး ကဗ်ာ အမ်ား အျပားကုိ ေက်နပ္မႈ ရွိအာင္ ေရးသားနုိင္ခဲ႔ပါတယ္.။ကၽြန္ေတာ့္ရဲ့ စကားလုံးမ်ား ပါဝင္တဲ႔ စိတ္ကူး ပုံေဖာ္မႈ Verbal imagination ဟာ သခၤ်ာသမား တေယာက္နဲ႔ ကြဲလြဲပုံ ရပါတယ္.။ ကၽြန္ေတာ့္ကုိ ကၽြန္ေတာ္ ကိန္းဂဏန္းေတြမွာထက္ ကဗ်ာလကၤာမွာ ပုိျပီး ေတာ္တယ္ဆုိတာကုိ ကၽြန္ေတာ္ စတင္ သတိထားခဲ႔မိတယ္.။ ကၽြန္ေတာ ့္ အေမက ကဗ်ာေရးတာကုိ ျမတ္နုိးတယ္။ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ့ စာၾကည့္စားပြဲမွာ သားေရ အဖုံးခ်ဳပ္ထားတဲ႔ Tennyson ရဲ့ ကဗ်ာ မိတၱဴေတြ ရွိတယ္.။တင္နီဆြန္ဟာ ကၽြန္ေတာ္ ပထမဆုံး နက္နက္ရွဳိင္းရွဳိင္းဖတ္ခဲ႔တဲ႔ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ့ ပထမ ဦးဆုံး ကဗ်ာဆရာ တေယာက္ပါ။ သူဟာ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ့ စံျပ ျဖစ္လာခဲ႔တယ္.။ သူ႕ရဲ့ Blending of Sound and Sence အသံနဲ႔ အနက္ရဲ့ ေရာက္စပ္မႈ အားလုံးဟာ ျပည့္စုံ ေကာင္းမြန္တယ္။ ျပီးေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္ ရဲံ့ ေစာေစာပိုင္း Poem excercises ကဗ်ာေလ့က်င့္ခန္းေတြဟာ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ့ မူရင္း မဟုတ္ခဲ႔ဘူးေပါ့။ ဒါေပမယ့္လည္း un-tennyson အေတာ္အသင့္ မဟုတ္တဲ႔ ကဗ်ာ တစ္ပုဒ္ဟာ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ့ အထက္တန္းေက်ာင္းသား ေန႕ရက္ေတြမွာ ဆက္လက္ ရွင္သန္လာခဲ႔တယ္.။ ကၽြန္ေတာ္ ၁၆ ႏွစ္သား အရြယ္မွာ ေရးခဲ႔တဲ႔ Indian Pipe ဆုိတဲ႔ ကဗ်ာေလးကုိ ေက်ာင္းမွတ္စု စာအုပ္ အေသးကေလး တစ္အုပ္ထဲမွာ ရွာေဖြ ေတြ႔ရွိခဲ႔ျပီး ကၽြန္ေတာ္ ၄၉ ႏွစ္အရြယ္ ၁၉၅၃ ခုႏွစ္မွာ ထုတ္ေဝခဲ႔တယ္.။ဒီကဗ်ာေလးဟာ အေမရိကန္ အင္ဒီယန္း လူမ်ဳိးစုေတြရဲ့ Partial Death တစိတ္တေဒသ ဇာတ္သိမ္းမႈကုိ ေရးထားတဲ႔ ကဗ်ာေလးပါ။ ကၽြန္ေတာ္ဟာ Indian Pipe အင္ဒီယန္း ခရာေတြကုိ ကၽြန္ေတာ့္ ေနအိမ္အနီး သစ္ေတာေတြထဲမွာ ေတြ႔ခဲ႔တယ္။ Emily Dikinson က ထူးထူးျခားျခား အင္းဒီးယန္းခရာေတြကုိ ႏွစ္သက္တာကုိ ကၽြန္ေတာ္ သေဘာက်လာခဲ႔တယ္။ သူမ ကြယ္လြန္ျပီးမွ ခ်ီးျမွင့္ျခင္း ခံရခဲ႔တဲ႔ စာအုပ္ Posthmous Books ေတြရဲ့ အဖုံးေတြမွာ အင္ဒီးယန္း ခရာေတြကုိ ေဖာင္းၾကြပုံ လုပ္ခဲ႔တယ္။ ဒီကဗ်ာရဲ့ အပု္ဒ္သုံးပုိဒ္ဟာ ဒီကဗ်ာကုိ ရွာေဖြ ေတြ႔ရွိတဲ႔ အခ်ိန္ ထုိႏွစ္မ်ားမွ Classic Elegance အထူးျခားဆုံး တပ္မက္ဖြယ္ရာတစ္ခု ရွိပုံ ရပါတယ္.။ျပီးေတာ့ နူးညံ့တဲ႔ အနည္းငယ္ တမ္းတစရာ ေကာင္းတဲ႔ ကဗ်ာရဲ့ အားေတြကုိလည္း ထုတ္ေပးပုံ ရပါတယ္။
Indian Pipe
searching once I found a flower
By a sluggish stream.
waxy white , a stealthy tower
To a Indian's dream.
This its life supreme
Blood red winds the sallow creek
Draining as its flows
Left ths flower all white and sleek
fainting in repose
Gentler than a rose
Red man's pipe is now a ghost
Whispering to beware
Hinting of the savage host
Once that travelled there.
Perfume frail as air.
Richard Eberhart

အင္ဒီးယန္း ခရာ
ေျခာက္ကပ္ကပ္နုိင္လြန္းတဲ႔ စမ္းေခ်ာင္း ကေလး တစ္ခုရဲ့ နံေဘး
တခါက ငါ ပန္းကေလးတပြင့္ ေတြ႔ခဲ႔တာကုိ စစ္ေဆးၾကည့္တဲ႔ အခါ
အင္ဒီးယန္းရဲ့ စိတ္ကူး အိပ္မက္ တခုအတြက္
ဒါဟာ အင္ဒီးယန္း အိပ္မက္ေတြရဲံ့ ဘဝ အထြတ္အထိပ္။
နီေစြးတဲ႔ ေသြးေတြက ေခ်ာင္းေရ စီးသလုိ စီးရင္း
ဒီ ျဖဴဖတ္ျဖဴေရာ္ ေခ်ာင္းကေလးကုိ ေကြ႕ပတ္သြားၾကတယ္။
ပန္းကေလးကို အိပ္စက္ျခင္းမွာ သတိေမ့ေမ်ာေစရင္း
ႏွင္းဆီတပြင့္ထက္ ပုိျပီး နူးညံ့ေစရင္း
ေၾကာ့ေၾကာ့မာ့ေမာ့ ျဖဴျဖဴေဖြးေဖြးထားခဲ႔တယ္။
အခု လူနီရဲ့ ခရာက သတိထားထားမိေအာင္ တီးတုိးေျပာေနတဲ႔
တေစၦတေကာင္ျဖစ္တယ္။
တခ်ိန္တုန္းက အဲဒီ ေနရာမွာ သြားလာေနတဲ႔ အိမ္ရွင္ လူရုိင္းရဲ႔
အရိပ္အျမြက္ကုိ ျပလုိ႔
ေလလုိ အထမခံတဲ႔ ရနံ႔တခုရဲ့ အရိပ္အျမြက္ကုိ ျပလုိ႔….။
ရစ္ခ်က္အယ္ဘာဟတ္

ကၽြန္ေတာ္ရဲ့ ပထမဦးဆုံး ကဗ်ာ စာအုပိကုိ ထုတ္ဖုိ႔ အကူအညီ ေပးခဲ႔သူက I.A. Richards ျဖစ္ပါတယ္.။ A Bravery of Earth ဆုိတဲံ႔ ကဗ်ာ ရွည္ျဖစ္ျပီး ဒီကဗ်ာ ရွည္ကုိ Wordsworth ရဲ့ လႊမ္းမုိးမႈ ေအာက္မွာ ကၽြန္ေတာ္ ေရးခဲ့တယ္၊။ St.John's collage ရဲ့ ခန္းမ တခုတည္းမွာ ရွိတဲ႔ Pickering ေရးဆြဲထားတဲ႔ Wordsworth ရဲ့ ပုံတူေအာက္မွာ ကၽြန္ေတာ္ ထုိင္ခဲ႔တယ္။ ဝက္စ္ဝါ့ဒ္ အျပင္ ကၽြန္ေတာ့္ အေပၚမွာ ပုိ၍ နက္ရွဴိင္းတဲ႔ အတုိင္းအတာ တစ္ခုနဲ႔ လႊမ္းမုိး ခဲ႔သူကေတာ့ Willium Blake ျဖစ္ပါတယ္။ Hopkins နဲ႔ ေတြ႔ေတာ့ သူက ကၽြန္ေတာ့္ကုိ အမ်ားၾကီး ေရြ႕လ်ားေစတယ္။ ေဝဖန္သူေတြက ကၽြန္ေတာ့္ရဲ့ ေရးဟန္ ထဲမွာ သူ႔ဟန္ တစြန္းတစ ႏွစ္အနည္းငယ္ ၾကာ ရွိေနတာကုိ သတိျပဳမိခဲ႔ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒါက ဆက္ျပီးေတာ့ ျဖစ္မေနခဲ႔ပါဘူး.။

ေတာင္းပန္ပါတယ္…ဆက္ရန္။ း)
(စာၾကြင္း။ ။Poetry Life စာအုပ္မွ ကဗ်ာဆရာ ေစတ၏ ေဆာင္းပါး၊ စာတမ္းကုိ တင္ျပျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ း)…)

Popular posts from this blog

အိပ္ေဆး ေသာက္၍ အိပ္မေပ်ာ္နုိင္ေသာ ေရာင္စံုညမ်ား

ဝတၳဳတုိ မတိုရသည့္ အေၾကာင္း (ျမင့္သန္း)

ပုိမုိညံ႔ဖ်င္းေသာ စိတ္ကူးထည္တုိ႔ျဖင့္ ဆက္လက္ရွင္သန္ေနႏုိင္ရန္ အားထုတ္မႈ (ျမင့္သန္း)