November 05, 2009

ကဗ်ာဆရာ၊ ကဗ်ာအယူအဆနဲ႔ ကဗ်ာေရးျခင္း(အဆက္)

ေရွ႕မွ အဆက္

Anthologies ကဗ်ာေပါင္းခ်ဳပ္၊ Textbooks ေက်ာင္းသုံးစာအု္ပေတြကတဆင့္ ကဗ်ာဖတ္သူေတြရဲ့ စိတ္ထဲမွာ သိမ္းဆည္းထားတဲ႔ ကဗ်ာေတြဟာ သူတုိ႔နဲ႔ ပုိျပီး ရင္းႏွီးတဲ႔ ေရပန္းစားမႈရဲ့ အရသာမ်ားေၾကာင့္ လက္ခံတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တျခား ကဗ်ာေတြကုိ complexity ခက္ခဲ နက္နဲမႈ၊ difficulty ခက္ခဲမႈ၊ impenetrable strangeness ပိတ္ဆီးေနေသာ ထူးဆန္းမႈ (စိမး္မႈ) တခ်ဳိ႕ေၾကာင့္ ကဗ်ာဖတ္သူေတြဟာ လက္မခံတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလူသိမ်ားျပီး ေကာင္းစြာ အသုံးျပဳတဲ႔ ကဗ်ာေတြဟာ အျခားကဗ်ာေတြထက္ အၾကြင္းမဲ႔ လုံးဝ ပုိေကာင္းဖုိ႔ ျဖစ္နုိင္ေခ် ရွိပါတယ္။ ဒါဟာ ေဝဖန္သူေတြအား ၄င္းကဗ်ာေတြရဲ့ အၾကြင္းမဲ႔ အျပည့္အဝ တန္ဖုိးေတြကုိ ေရြးထုတ္ေစတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အခ်ိန္က ညံ့တဲ႔ ကဗ်ာေတြကုိ ဆန္ခါတင္ ေရြးဖယ္ပါတယ္။ ေသခ်ာတဲ႔ timeless quality အခ်ိန္မေရြး ထာဝရ အရည္အေသြး ရွိေသာ ကဗ်ာမ်ားထဲမွာ အမွန္တရားက ျဖစ္နုိင္ေခ် အနည္းဆုံးပါပဲ။ ဒါက ႏႈိင္းရ သေဘာပါပဲ။ ကၽြန္ေတာ္က poetry ကဗ်ာနဲ႔ ပတ္သတ္တဲ႔ အရာတုိင္းဟာ absolute လုံးဝ အၾကြင္းမဲ႔သေဘာထက္ relative ႏႈိင္းရသေဘာျဖစ္တာကုိ ပုိၾကဳိက္တယ္။ Coleridge ကုိးလရစ္ရဲ့ relativist statement တခုျဖစ္တဲ႔ Poetry ကဗ်ာက Pleasure စိတ္ၾကည္နူးမႈ အမ်ားဆုံးကုိ အျပည့္အဝ နားလည္တဲ႔ အခ်ိန္မွာ မေပးဘဲ ေယဘုယ် ဆန္တဲ႔ အခ်ိန္မွာ ေပးတယ္။ ဆုိတဲ႔ ကဗ်ာ statement က Poetry နဲ႔ ပတ္သတ္ျပီး အမွန္ကန္ဆုံးေတြထဲက တခုအျဖစ္ ကၽြန္ေတာ့္အား ႏွစ္သက္ေစခဲ႔ပါတယ္။
Poetry မွာ အခ်ိန္နဲ႔ ဆုိင္တဲ႔ ပုစၦာက ကၽြန္ေတာ့္ကုိ အျမဲ ဆြဲေဆာင္ထားတယ္။ ကဗ်ာဆရာ တေယာက္က သူ႕ရဲ့ အခ်ိန္ကာလ(ေခတ္ကာလ)နဲ႔ အတူတူ ရွိေနတာလား။ ဒါမွ မဟုတ္ အဲဒီ အခ်ိန္ကာလကုိ ေက်ာ္လြန္သြားတာလား။ အေတာ္ဆုံးကဗ်ာဆရာေတာင္မွ ဆယ္စုႏွစ္ အနည္းငယ္ေလာက္ပဲ အရာေရာက္တယ္။ ကဗ်ာဆရာတေယာက္ဟာ ဆယ္စုႏွစ္ တခု ႏွစ္ခုေလာက္ အရာေရာက္တာ ျဖစ္နုိင္ပါတယ္။ ကဗ်ာဆရာ တေယာက္ဟာ ယခုအခ်ိန္မွာ ဖမ္းဆြဲထားတဲ႔ time-spirit (ကဗ်ာဖတ္သူအေပၚ ၾသဇာ လႊမ္းမုိးနုိင္တဲ႔ အခ်ိန္ကာလ)နဲ႔ဆုိင္တဲ႔ စိတ္ကူးအယူအဆ၊ ျပီးေတာ့ အခ်ိန္ကုိ လြန္ေျမာက္ျပီး သူ႕ရဲ့ truth အမွန္တရားကုိ ေလာကၾကီးကုိ ထူးထူးျခားျခား ဆန္းဆန္း ျပားျပား ေပးတယ္ဆုိတဲ႔ စိတ္ကူး အယူအဆ တခု ကၽြန္ေတာ့္မွာ ရွိတယ္။ time-spirit အသီးသီးဟာ တခုနဲ႔ တခု မတူနုိင္ဘူး။ twenties(၁၉၂၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ား)ဟာ thirties (၁၉၃၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ား)နဲ႔ ျခားတားတယ္။ အလားတူ thirties နဲ႔ forties နဲ႔ မတူဘူး.။ျပီးေတာ့ ကဗ်ာဆရာတေယာက္ဟာ Hopkins ေဟာ့ပ္ကင္းလုိ ေရွ႕ျဖစ္ေတြကုိ စ်ာန္ဝင္စားေကာင္း ဝင္စားမယ္.၊။
ကဗ်ာဆရာတေယာက္ဟာ ဆယ္စုႏွစ္ တခုရဲ့ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြကုိ ၾကည့္ဖုိ႔ အဲဒီအခ်ိန္ ေက်ာ္လြန္ျပီး ေနဖို႔ လုိအပ္ပါတယ္။ ၁၉၃၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ား(စိတ္ဓာတ္က်ေနတဲ႔ ႏွစ္မ်ားမွာ ေနထုိင္ျပီး contemporary events ေခတ္ျပဳိင္ျဖစ္တဲ႔ ျဖစ္ရပ္(ေခတ္အလုိက္ ျဖစ္တဲ႔ ျဖစ္ရပ္)ေတြကုိ ေရးသားတဲ႔ ကဗ်ာဆရာေတြဟာ အဲဒီ လက္ငင္းအခ်ိန္ေတြကုိ ေက်ာ္လြန္သြားတဲ႔ realities အရွိတရားေတြကုိ ေရးတဲ႔ ကဗ်ာဆရာေတြေလာက္ မသြားဘူး။ ကဗ်ာဆရာေတြဟာ reality အရွိတရားေတြနဲ႔ အားထုတ္ေနခဲ႔ၾကတယ.္.။ ခုထိေတာ့ အခ်ိန္နဲ႔ ပတ္သတ္ျပီး အေလးထားစရာ ကိစၥေတြကုိ ေက်ာ္လြန္သြားတဲ႔ reality အရွိတရားတခု ပါေနတဲ႔ ကဗ်ာေတြကသာ (survive) ဆက္လက္ ရွင္သန္ေနခဲ႔တယ္။ ဒီဆက္လက္ ရွင္သန္ေနတဲ႔ ကဗ်ာေတြမွာ timeless (အခ်ိန္မေရြး၊ထာဝရ)နဲ႔ ပတ္သတ္တာ တခုခု ပါရမယ္။ Timeless ကုိယ္တုိင္က relative term ႏႈိင္းရ အခ်ိန္ကာလ သက္သက္ပဲ။ ကဗ်ာတပုဒ္ ႏွစ္ေပါင္း သုံးရာ ဒါမွ မဟုတ္ ေလးရာေလာက္ ခံရင္ timeless လုိ႔ ေခၚနုိင္တယ္လုိ႔ ကၽြန္ေတာ္ ယူဆတယ္။ အတိအက်ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး.။ ရွိတ္စပီးယားရဲ့ ဆြန္းနက္ ကဗ်ာေတြကုိ timeless အျဖစ္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ စဥ္းစားပါတယ္။ ဆယ္ႏွစ္ၾကာသြားျပီးေနာက္ ေမ့သြားတဲ႔ ကဗ်ာတပုဒ္ထက္ အႏွစ္သုံးဆယ္ၾကာ ဖတ္တဲ႔ ကဗ်ာတပုဒ္က timeless နဲ႔ ပုိျပီး နီးစပ္တယ္လုိ႔ ယူဆပါတယ္။ ကဗ်ာေတြကုိ ဆက္လက္ ရွင္သန္ေအာင္ လုပ္ေပးတဲ႔ အရာေတြ အဲဒီလုိ ရွင္သန္ဖုိ႔ ကဗ်ာေတြက ပုိင္ဆုိင္တဲ႔ ထူးျခားတဲ႔ အရည္အေသြးေတြဟာ အမွန္တရားကုိ ရွာေဖြေနတဲ႔ ေဝဖန္ေရး သမားေတြ အတြက္ အနက္ရွဴိင္းဆုံး စိတ္ဝင္စားစရာ ကိစၥေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
Poetry ကဗ်ာနဲ႔ ပတ္သတ္တဲ႔ အနက္ရွဴိင္းဆုံး အရာေတြဟာ ယုတၱိရွိတယ္လုိ႔ ခုထိ ကၽြန္ေတာ္ မေျပာနုိင္ေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ့ ကဗ်ာ အျမင္ထဲမွာ က်ဳိးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္မႈ မရွိတဲ႔ သေဘာထားအျမင္နဲ႔ အစိတ္အပုိင္းေတြကုိ ထည့္ေျပာမယ္။ Potery ကဗ်ာဆုိတာ reality အရွိတရားပါပဲတဲ႔။ being ျဖစ္တည္မႈ တခုလုံးနဲ႔ confrontation ထိပ္တုိက္ေတြ႕မႈ တရပ္ ျဖစ္တယ္။ Poetry ကဗ်ာဆုိတာ life ဘဝ(ေနထုိင္မႈ)နားလည္ သေဘာေပါက္ဖုိ႔ soul စိတ္ရင္း၊ mind စိတ္၊ body ခႏၶာကုိ္ယ္တုိ႔ရဲ့ အေျခခံက်တဲ႔ အျပင္းအထန္ ၾကဳိးပမ္း အားထုတ္မႈ ျဖစ္တယ္။ ျပီးေတာ့ ကဗ်ာဆုိတာ လူ႕ဘဝရဲ့ chaos ပရမ္းပတာ ျဖစ္မႈ အတြက္ ဒါမွ မဟုတ္ phenomena သဘာဝ လူ႕ေလာကရဲ့ ျဖစ္စဥ္ ျဖစ္ရပ္မ်ားကုိ စီစဥ္ေရးသားတာ ျဖစ္တယ္။
အထက္ေဖာ္ျပပါ ကဗ်ာ အယူအဆနဲ႔အျမင္ေတြဟာ အေမရိကန္ နုိင္ငံသာ ေခတ္ေပၚ ကဗ်ာဆရာ Richard Eberhart ရဲ့ အယူအဆေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ကဗ်ာဆရာေတြ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္ ကဗ်ာနဲ႔ ပတ္သတ္တဲ႔ အယူအဆ ေရးရာေတြမွာ တူတာလည္း ရွိနုိင္ပါတယ္။ မတူတာေတြလည္း ရွိနုိင္ပါတယ္။
ကဗ်ာဆရာေတြဟာ လြတ္လပ္ဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။ ကုိယ္ယုံၾကည္ရာ ကုိယ္ေရးခြင့္ ရွိနုိင္ပါတယ္။ ကုိယ့္လမ္းေၾကာင္း ကုိယ္ေဖာက္ျပီး ကုိယ့္ သမုိင္းကုိယ္ ေရးနုိင္ရပါမယ္။ တကယ္ေတာ့ မိမိတုိ႔ ေဒသခံ တုိင္းရင္းသား ကဗ်ာဆရာ တေယာက္ ဖန္တီးလုိက္တဲ႔ ကဗ်ာ (အနဳပညာ)ဟာ နုိင္ငံတကာက အျခား ကဗ်ာဆရာမ်ားက ဖန္တီးတဲ႔ ကဗ်ာေတြနဲ႔ တန္ဖုိး အတူတူေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဖန္တီးပုံ ဖန္တီးနည္းေတာ့ တူခ်င္မွ တူပါလိမ့္မယ္။ ဖန္တီးတဲ႔ ပုံသဏၰာန္ကလည္း ထပ္တူ က်ခ်င္မွ က်ပါလိမ့္မယ္။ ကုိယ္ေရးတဲ႔ ကဗ်ာဟာ ဘယ္ကဗ်ာဆရာရဲ့ အရိပ္မွ မက်ေလ ေကာင္းေလပါပဲ…။ ။
ေစတ


(စာၾကြင္း။ ။Poetry Life စာအုပ္မွ ကဗ်ာဆရာ ေစတ၏ ေဆာင္းပါး၊ စာတမ္းကုိ တင္ျပျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ း)…)

Featured Post

ကဗ်ာအျဖစ္ ေရးထားတဲ႔ ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ ႏုိင္ငံေရးကဗ်ာ

လန္းပန္ဘက္ဆီကျပန္ေတာ့ ဖတ္စရာေတြ ေတြးစရာေတြ ပါလာတယ္။ အမွန္မွာေတာ့ အဲဒီမွာ ေတြ႔ခဲ႔တဲ႔ ဆရာၾကီးရဲ႕ေက်းဇူးပဲ။ သူနဲ႔က အဲဒီက်မွ ေတြ႔ရသိရတာ။...