Posts

Showing posts from November, 2010

အျမင္က်ဥ္း၊ စံအမွားတုိ႔ျဖင့္ ဖန္တီးမႈအႏုပညာကို ခ်ဥ္းကပ္ျခင္း(ျမင့္သန္း)

ယခင္အပုဒ္မွ အဆက္...
အႏုပညာ ဖန္တီးမႈႏွင့္ ရည္ရြယ္ခ်က္ အပိုင္းသို႔ ျပန္သြားပါရေစ။ အႏုပညာ အသီးသီးတို႔တြင္ အသံုးျပဳေသာ ၾကား၊ အသံုးခံ ပစၥည္းတို႔ႏွင့္ အတူ

အတတ္ပညာ အေျခခံ ကၽြမ္းက်င္မႈ မ်ားသည္လည္း မတူၾကသည္ ျဖစ္ရာ ဖန္တီးထားေသာ အႏုပညာ လက္ရာ တစ္ခုက ေဖာ္ထုတ္ ျပထားေသာ အေၾကာင္းတစ္စံု တစ္ရာ(ရည္ရြယ္ရင္း၊ ဦးတည္ခ်က္)ကို သိရွိရန္မွာလည္း အေျခခံအားျဖင့္ မတူညီႏိုင္။ ပန္းခ်ီတြင္ အလ်ားအနံတည္း ဟူေသာ ကန္႔သတ္မႈ အတြင္းမွ အေရာင္ အေျခခံ ေဖာ္ထုတ္မႈ ျဖစ္သည္။ ပန္းပုတြင္ ထု-ျဒပ္ရွိျခင္းတြင္ အေျခခံေသာ အတိမ္အနက္၊ အနိမ့္အျမင့္သည္ အေျခခံ ျဖစ္သည္။ စာေပတြင္ေသာ္ သိမႈ၏ အတိုင္းအတာတြင္ ဘာသာ စကားကို အေျခခံကာ ျပန္လည္ ေဖာ္ထုတ္ တင္ျပႏိုင္မႈ ျဖစ္သည္။ စာေပႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အေၾကာင္းမ်ားကို အေလးေပး ေဆြးေႏြးပါရေစ။ စာေပဟု ကန္႔သတ္ ေခၚဆို ထားျခင္း၏ နယ္နိမိတ္ အတြင္း ဘာသာ စကားကို အေျခခံကာ ေရးသား ေဖာ္ထုတ္ထားျခင္း အမ်ဳိးမ်ဳိး ပါ၀င္ေလသည္။

ထိုထိုေသာ အမ်ဳိးမ်ဳိး အတြင္းမွ ကဗ်ာႏွင့္ ၀တၳဳ(တို/ရွည္) အေရးအသားတို႔မွာ ဖန္တီးမႈ အေျခခံ အေရးအသားမ်ား ျဖစ္သည္။ အျခားေသာ အေရးအသားမ်ား(ဥပမာ ေဆာင္းပါး၊ ခရီး သြားေဆာင္းပါး၊ အင္တာဗ်ဴး၊ ဖတ္ေကာင္း႐ံု ေရးေသာ သမိုင္း ဆန…

အျမင္က်ဥ္း၊ စံအမွားတို႔ျဖင့္ ဖန္တီးမႈ အႏုပညာကို ခ်ဥ္းကပ္ျခင္း

''Art and art works are what
they may become''
T.W.Adorno, Aesthetic Theory

ေရွးဦးစြာ ပိုမို ေယဘုယ် က်ေသာ အႏုပညာ အေၾကာင္းကို ျပန္လည္ ေလ့လာ ၾကည့္ေနခ်င္သည္။ အႏုပညာသည္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း အတြင္း သီးျခား အေဆာက္အအံု တစ္ခုအျဖစ္ ရပ္တည္ႏိုင္သည္ ဆိုျခင္းမွာ မျငင္းဆိုႏိုင္။ အရပ္ စကားျဖင့္ ဆိုေသာ္၊ အႏုပညာသည္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း အတြင္းမွ အျခား အျခားေသာ အေဆာက္အအံုမ်ားႏွင့္ (အဆက္အသြယ္ ျပဳလိုေသာ္ သို႔မဟုတ္ ဆက္စပ္မႈ ရွိလိုေသာ္ ရွိႏိုင္ေသာ္လည္း) ကင္းကင္း ေနလိုေသာ္ ေနႏိုင္သည့္ အေဆာက္အအံု တစ္ခုျဖစ္သည္။ ေရွးက ေပၚခဲ့ေသာ“အႏုပညာသည္ အႏုပညာ အတြက္ျဖစ္သည္”ဟူေသာ အျမင္မွာ အႏုပညာ၏ သီးျခား ရပ္တည္ ေနႏိုင္မႈကို အားေပး အားေျမႇာက္ျပဳခဲ့ေသာ အဆိုျဖစ္သည္။

သို႔ရာတြင္ ထိုအျမင္ကို (ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ေသာ္) ဆိုရွယ္လစ္ ေယာင္ေယာင္၊ ကြန္ျမဴနစ္ ေယာင္ေယာင္မ်ားက“ျပည္သူ”ဟူေသာ စကားလံုး၊ စာလံုးကို လိုအပ္သည္ထက္ ပို၍ လိႈင္လိႈင္ႀကီး သံုးကာ တိုက္ခိုက္ ခဲ့ၾကေသးသည္။ စင္စစ္ အႏုပညာသည္ အႏုပညာ အတြက္ဟု ဆိုၾကသည္မွာ အႏုပညာရွင္တို႔ ဘက္မွ ရပ္တည္ေပးေသာ၊ အေလးေပးေသာ အျမင္သာ ျဖစ္၍ အႏုပညာကို အက်ဳိးယုတ္ ေစေသာ တန္ဖိုး ခ်လိုက္ေသာ အျမင္ မဟုတ္ပါ။ အရင္းရွင္ …