ပါေမာကၡ တယ္ရီအီဂဲလတန္၏ စာေပဆုိင္ရာ အျမင္

(အမွာ။ ဤအေရးအသားမွာ နာမည္ေက်ာ္ အဂၤလိပ္ လူမ်ဳိး ပညာရွင္ တယ္ရီအီဂဲ(လ)တန္၏ အေရးအသား တစ္ခုျဖစ္သည္။ သူ၏ စာအုပ္မွ နိဒါန္းအျဖစ္ ေရးသားခဲ့ေသာ What is Literature ကုိ ဘာသာျပန္ဆုိ ထားျခင္း ျဖစ္သည္။ အဂၤလိပ္ စာေပတြင္ အေျခတည္ကာ ေရးသား ထားေသာ အေရးအသား ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ စာေပ၊ စာေပလက္ရာစသည့္ အျမင္ မ်ားမွာ ျမန္မာစာေပ ေလာကမွ အေနအထားမ်ားႏွင့္ ယွဥ္တြဲကာ ေလ့လာၾကည့္ႏုိင္သည္။ တစ္သားတည္း၊ တစ္သေဘာတည္း လက္ခံရန္ မဟုတ္ပါ။ အီဂဲ(လ)တန္၏ မူရင္းအေရး အသားမွာ စာေပကို ပညာရပ္ တစ္ခုအျဖစ္ ေလ့လာၾက သူမ်ား၊ ေလ့လာပြားမ်ား လုိသူမ်ား အတြက္ ျဖစ္သျဖင့္ တင္ကူး သိရိွထားရန္ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံ အေၾကာင္းမ်ား လုိအပ္ပါသည္။

ေမြးကတည္းက အဂၤလိပ္ဘာသာ စကား တတ္ေျမာက္ေနသူ ျဖစ္ၿပီး၊ ပညာရပ္ဆုိင္ရာ အေဆာက္အအံု ၀န္းက်င္တုိ႔တြင္ ႀကီးျပင္း လာခဲ့သူျဖစ္သျဖင့္ အီဂဲ(လ)တန္၏ အေရးအသားမွာ အေမရိကန္မ်ား ေရးေသာ အဂၤလိပ္စာႏွင့္ မတူ။ လုိသလို ဖတ္၍ မျဖစ္။ ျမန္မာပို႔စ္ ေမာ္ဒန္ဂု႐ုႀကီး တစ္ဦး ေျပာေသာ စာမ်က္ႏွာ တစ္ က၊ မ စဘဲ စဖတ္ခ်င္သည္က စဖတ္ႏိုင္သည္ဟူေသာ အယူအဆျဖင့္ ဖတ္၍ ျဖစ္ႏုိင္ေသာ အေရးအသားမ်ဳိးလည္း မဟုတ္။ အထိုက္အေလ်ာက္ နားရွင္းေစရန္ ရွင္းလင္းခ်က္ အခ်ဳိ႕ကို ကြင္းစကြင္းပိတ္မ်ားျဖင့္ ျဖည့္ထားပါသည္။ လူအမည္ႏွင့္ ရွင္းလင္းခ်က္အခ်ဳိ႕ကို ဤအေရးအသား၏ အဆံုး၌ ေဖာ္ျပထားသည္။ အီဂဲ(လ)တန္၏ အျမင္မွ နမူနာ ရယူစရာ မ်ားပါသည္။

အထူးသျဖင့္ စာတစ္လံုး ဘုရားတစ္ဆူဟု တရားေသ လက္ခံထားေလ့ ရိွေသာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းအတြင္း အေရးအသားမ်ားကို ျပန္လည္အနက္ေဖာ္ေလ့လာ ျခင္းမရိွသည့္ အေလ့အထ၏ ေနာက္က်န္ရစ္ပံုကို တရားရစ ရာေတြ႕လာရမည္။ စာေပကို ဖန္တီးျခင္း၊ တည္ေဆာက္ျခင္း ဟု မျမင္ႏုိင္ေသးေသာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း၏ အသိပညာအရာ တြင္ ႏြမ္းပါးခဲ့ပံုႏွင့္ ေႏွာင့္ေႏွးေနခဲ့ပံုမွာ သံေ၀ဂရစရာျဖစ္ေန သည္။ ေခတ္ကာလ၌ တည္ေနေသာ ဖတ္႐ႈမႈသည္ ျပန္လည္ ေရးသားျခင္းကို ဖတ္႐ႈျခင္းသာျဖစ္သည္ (ဖတ္႐ႈၿပီးေနာက္၊ ျပန္လည္ေရးသားသည္ဟု နားလည္မလြဲေစခ်င္ပါ။) ဟူေသာ အျမင္မွာ တိုးတက္ေသာလူ႔အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွ နားလည္ လက္ခံမႈတစ္ခုျဖစ္သည္။ စာေပကို ပညာတစ္ရပ္အျဖစ္ ေလ့လာေသာ ရပ္၀န္းမွ အျမင္ျဖစ္သည္။ ပ႐ိုင္းမိတ္ႀကီးမ်ား ဆီက ေပၚေပါက္လာေသာ လူ႔ယဥ္ေက်းမႈ၏ ရသပညာကို ဖန္တီးႏုိင္ေသာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ဳိးတြင္ေသာ္ မျမင္ မရိွႏုိင္ ေသးပါ။

ဤဘာသာျပန္မွာ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ႏွစ္ခန္႔က ဘာသာျပန္ ခဲ့ဖူးေသာ(ပံုႏွိပ္ေဖာ္ျပခဲ့ရျခင္း မရိွေသးေသာ)မူကို ျပန္လည္ တည္းျဖတ္၊ ျဖည့္စြက္၊ သုတ္သင္ထားေသာ မူျဖစ္ပါသည္။ ပထမမူမွာ ေက်ာင္းဆရာဦးလွျမင့္ဆုိသူက အကူအညီေတာင္း သျဖင့္ ဘာသာျပန္ ေပးလုိက္ေသာ မူၾကမ္းသာ ျဖစ္သည္။ ဦးလွျမင့္က အဂၤလိပ္လိုဖတ္လုိ႔ နားမလည္လုိ႔ ျမန္မာလို ဖတ္ပါတယ္။ ျမန္မာလုိ ဖတ္လိုက္ကာမွ ဘယ္ေရာက္လုိ႔ ေရာက္သြားမွန္း မသိေတာ့ဘူးဟု သူ၏ စာထဲတြင္ ေရးသည္။ ထုိအခ်က္ကို ေထာက္ေသာ္ ေရွးကျမန္မာျပန္တစ္ခု(?)ရိွခဲ့ပံု ရသည္။ ေရွးက ဆရာႀကီးမ်ားက ျမန္မာဘာသာသုိ႔ ျပန္ခဲ့ ေသာမူတြင္ လုိအပ္သည္ဟု အထင္ရိွသေလာက္သာ ျပန္ခဲ့ပံုရ သည္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔၏ ဒႆနိကေဗဒ ပါေမာကၡကြယ္လြန္ သူဆရာႀကီးတစ္ဦး ေျပာေသာစကားျဖင့္ ျပန္ေျပာရေသာ္ “ဆရာတုိ႔ လူမ်ဳိးမွာ ကုိယ္သိသေလာက္ပဲ ဘာသာျပန္တဲ့ အက်င့္ရိွတယ္။ သူ မသိတာ မွန္သမွ် အကုန္ ခ်န္ထားလုိက္ ေရာ။ ဒီေတာ့လည္း လြဲကုန္ေရာ”ဆုိသလုိ ျဖစ္ေလမည္လား မသိ။ ျမန္မာစာေရးဆရာႀကီး တစ္ဦးကလည္း “တုိ႔လူမ်ဳိးက ဘာသာျပန္႐ံုမဟုတ္ဘူး။ သူမ်ားစာကို တည္းပစ္လုိက္ေသး တာ”ဟု ေျပာဖူးသည္။

(မလုိအပ္ဘဲ ျဖတ္ပစ္ျခင္းကိုဆုိလုိ သည္) ထုိဆရာႀကီးမ်ား ေျပာျပခဲ့ေသာ အခ်က္မွာ ထုိေခတ္ ထုိအခါက ရန္ကုန္တကၠသုိလ္အတြင္း တကယ္ပင္ ျဖစ္ခဲ့ေသာ အခ်က္မ်ားကို အေျခခံကာေျပာျခင္း ျဖစ္သည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ကုိယ္တုိင္လည္း ၾကံဳခဲ့သိခဲ့ၾကရေသးသည္။ ျမန္မာစာေပ ေလာကတြင္မူ မည္သို႔ဘာသာျပန္ေလ့ရိွသည္ အေသအခ်ာ မသိပါ။ အီဂဲ(လ)တန္၏ အျခား ဘာသာျပန္မူ ရိွေလေသာ္ ယွဥ္တြဲကာဖတ္ၾကည့္ၾကေစခ်င္သည္။ အက်ဳိးယုတ္စရာ အေၾကာင္းရိွမည္ မထင္ပါ။ ယခု ျပန္ဆုိခ်က္တြင္ ဘာသာ စကား အေျပာင္းအလဲေၾကာင့္ ဖယ္ခ်န္ခဲ့ရေသာ နာမ္စားအခ်ဳိ႕၊ စာေၾကာင္း၊ ကြင္းစကြင္းပိတ္ႏွင့္ နမူနာ အခ်ဳိ႕ စုိးစဥ္းမွ် ရိွေသာ္လည္း မူရင္း အနက္မွ ေသြဖည္မသြားေအာင္ အားထုတ္ ထားပါသည္။ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ အနက္ေသြဖည္မႈ ရိွခဲ့ေသာ္ ကၽြန္ေတာ္၏ ညံ့ဖ်င္းမႈ ဘာသာစကားအရာတြင္ မကၽြမ္းက်င္မႈဟု သေဘာထားၾကေစခ်င္ပါသည္။ ကၽြန္ေတာ္ နားလည္လြဲခဲ့မႈရိွေလေသာ္ ခိုင္ခိုင္မာမာ ေထာက္ျပျခင္းျဖင့္ ကူညီၾကေစခ်င္ပါသည္။ ကၽြန္ေတာ္၏ ညံ့ဖ်င္းမႈမွန္သမွ်သည္ ကၽြန္ေတာ္၏ ညံ့ဖ်င္းမႈမ်ားသာ ျဖစ္ေၾကာင္း လက္ခံပါသည္။)

စာေပဆုိသည္မွာ အဘယ္နည္း
စာေပသီ၀ရီ ဆုိသည့္ တစ္စံုတစ္ရာသည္ ရိွခဲ့ေလေသာ္ သီ၀ရီျပဳရန္စာေပဆိုသည့္ တစ္စံုတစ္ရာ ရိွရမည္မွာ ေသခ်ာ သည္။ သုိ႔ျဖစ္ေလရာ၊ စာေပဆုိသည္မွာ အဘယ္နည္းဟူေသာ ေမးခြန္းျဖင့္ စၾကေပေတာ့မည္။ စာေပဆုိသည္ကို အနက္ဖြင့္ ရန္ အမ်ဳိးမ်ဳိး ၾကံဆႀကိဳးစားခဲ့ၾကသည္။ ဥပမာ ၀တၳဳသေဘာ မ်ဳိးျဖင့္ စိတ္ကူးစိတ္သန္းတုိ႔ အေျချပဳကာ ေရးဖြဲ႕ျခင္းဟု အနက္ ဖြင့္လုိေသာ္ ဖြင့္ႏုိင္သည္။ သုိ႔ရာတြင္ ၀တၳဳအျဖစ္ ေရးသားျခင္း ကို စာေပ သေဘာအရ စစ္မွန္မႈကို ေဖာ္ထုတ္သည္မဟုတ္။

သို႔ရာတြင္ လူအမ်ားက စာေပဟူေသာ ေခါင္းစဥ္ေအာက္၌ သာမန္အားျဖင့္ ထည့္သြင္းထားသည္တုိ႔ကို တစ္ခ်က္ ကေလးမွ် ေစ့ေစ့ ေတြးၾကည့္လိုက္ျပန္ေသာ္ ထိုသုိ႔မျဖစ္ႏုိင္ျပန္ (ဤ ေနရာတြင္ အီဂဲ(လ)တန္က ဆုိလုိသည္မွာ ေရွ႕စာေၾကာင္းတြင္ ဆုိခဲ့ေသာ အခ်က္ကို သာမန္လူမ်ားအၾကားတြင္ လက္မခံ ႏုိင္ျခင္းျဖစ္သည္။) တစ္ဆယ့္ခုနစ္ရာစု အဂၤလိပ္ စာေပစာရင္းတြင္ ရိွတ္စပီးယား၊ ၀က္ဘစတား၊ မာဗလ္ႏွင့္ ေမလတန္ ၁ တုိ႔ပါသည္။ ထုိမွဆက္၍ေသာ္ ဖရန္႔စစ္ေဘကြန္၂ ၏ အက္ ေဆးအေရးအသားမ်ား၊ ေဂ်ာန္ဒံုး၃ ၏ ဆုေတာင္းေမတၱာပို႔ သစာမ်ား၊ ဘန္ယန္း၄ ၏ ၀ိညာဏဘ၀တြင္ အေျခခံေသာ ကုိယ္ေရးမွတ္တမ္းႏွင့္ ဆာေတာမာတ္(စ)ဘေရာင္း၅ ေရးခဲ့ သည္မွန္သမွ်တုိ႔ကို ထည့္သြင္းႏုိင္သည္။ ေဟာ့(ဗ)၏ လီဗိုင္ ယာသန္၆ ၊ ကလယ္ရင္ဒန္၇ ၏ ေတာ္လွန္မႈ သမုိင္း၈ စသည္တုိ႔ကို ထည့္သြင္းလုိေသာ္ ထည့္သြင္းႏုိင္ျပန္ေသးသည္။

ျပင္သစ္တုိ႔၏ တစ္ဆယ့္ ခုနစ္ရာစု စာေပစာရင္းတြင္ ေသာ္ ကမီ(လ)စေဆာန္(စ)၊ ရစီး(န)၉ တုိ႔ႏွင့္အတူ ဒုဒီလာေရာ့ (ခ်)ဖုကူ၁၀ ၏ အဆုိစကားမ်ား (Maxim ကုိဆုိလုိသည္) ယာ့ဘယ္နီညယ္ဘုဆြယ္၁၁ ၏ အသုဘအခမ္းအနား၌ ေျပာ စကား ဘြာလူး၁၂ ၏ ကဗ်ာႏွင့္ ပတ္သက္ေသာအေၾကာင္း အရာအခ်က္အလက္မ်ား အေပၚစနစ္တက်ေလ့လာခ်က္ (Treatise ကိုဆုိလုိသည္။ ဤတြင္ ဘြာလူး၏ L’Art Potique ၁၆၇၆ ကို ရည္ရြယ္၍ဆုိျခင္း ျဖစ္သည္။) မဒမ္ဒူဆီဗီညယ္၁၃ ၏ သမီးထံေပးစာမ်ား၊ ေဒးက၁၄ ႏွင့္ ပစကား(လ)၁၅ တို႔၏ ဒႆန အေတြးအေခၚဆုိင္ရာ အေရးအသားမ်ား အားလံုးပါသည္။

တစ္ဆယ့္ကိုးရာစု အဂၤလိပ္စာေပ စာရင္းတြင္ ေသာ္ လဲ့(ဘ)၁၆ ပါေသာ္လည္း ဘင္သမ္၁၇ မပါ။ မေကာ္ေလး၁၈ ပါေသာ္လည္း မာ့စ္၁၉ မပါ။ ေမး(လ)၂၀ ပါေသာ္လည္း ဒါ၀င္၂၁ ႏွင့္ ဟာဗတ္စပင္စာ၂၂ မပါ(ဤတြင္ အီဂဲ(လ)တန္က ဆုိလိုသည္မွာ အေရးပါေသာ ေတြးေခၚရွင္ မ်ားႏွင့္ စာအခံ့ ေရးသားသူမ်ား၏ အေရးအသားမ်ားကို ထည့္သြင္းထားခဲ့ျခင္း မရိွေၾကာင္းသာ ျဖစ္သည္)

တကယ့္ အခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ တကယ္မဟုတ္သည္ မ်ား(ဖန္တီးထားျခင္း၊ အစစ္အမွန္မဟုတ္ျခင္းသုိ႔ မဟုတ္ အမွားအယြင္းမ်ား)၏ အၾကားမွ ကြာျခားမႈ၊ မတူညီမႈမွာ မ်ား စြာမကြဲျပားလွ။ မကြဲျပားရသည္မွာ ကြဲျပားမႈ မတူညီမႈဆုိသည္ ကပင္ ေစာဒကတက္စရာမ်ား ရိွေနသျဖင့္ ျဖစ္သည္။ နမူနာ ဆုိရေသာ္ အဂၤလိပ္တုိ႔၏ သမိုင္းဆုိင္ရာႏွင့္ အႏုပညာဆုိင္ရာ အမွန္တရားမ်ားသည္ ေရွးေခတ္ အိုက္စလန္းဒစ္၂၃ ပံုျပင္ ဇာတ္လမ္းရွည္ႀကီးမ်ားႏွင့္မဆုိင္ဟု ၀ိ၀ါဒ ကြဲျပား၍ အေခ်အတင္ စကား ဆုိစရာျဖစ္ေနသည္ကုိ ၾကည့္ေစခ်င္သည္။ တစ္ဆယ့္ေျခာက ္ရာစုေႏွာင္းပုိင္းႏွင့္ တစ္ဆယ့္ခုနစ္ရာစု ေစာေစာ ပုိင္းကာလမ်ားတြင္ အဂၤလိပ္ဘာသာစကား၌ ႏိုဗလ္ Novel ဟူေသာ စာလံုး/စကားလံုးကို တကယ္ျဖစ္ရပ္မ်ားႏွင့္ ပတ္ သက္၍ျဖစ္ေစ၊ တကယ္မဟုတ္ေသာျဖစ္ရပ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ျဖစ္ေစ၊ သံုးစြဲခဲ့ၾကသည္။ ထုိ႔ျပင္ သတင္းအေရး အသားဆုိသည္မ်ားကို တကယ္ျဖစ္ရပ္ဟူ၍ လက္မခံခ်င္ခဲ့ ၾက။ ႏိုဗလ္အေရးအသားမ်ားႏွင့္ သတင္းအေရးအသားမ်ားမွာ တကယ္ျဖစ္ရပ္ေလာ တကယ္မဟုတ္ေသာအေၾကာင္းမ်ား ေလာ ဆုိသည္မွာ မကြဲျပားခဲ့ၾက။ ယတိျပတ္ပုိင္းျခား၍ အမ်ဳိး အစား ခြဲျခင္းမွာ ဤကိစၥႏွင့္ မဆုိင္သည္ကဲ့သုိ႔ ျဖစ္ေနသည္။

ဂစ္ဘင္၂၄ အေနျဖင့္ သူေရးခဲ့သည္မ်ားမွာ သမိုင္းဆုိင္ရာ အမွန္တရားဟု ေတြးမွတ္ထားမည္မွာ သံသယျဖစ္စရာမလုိ။ အလားတူပင္ ကမာၻဦးက်မ္း (Genesis ကို ဆုိလုိသည္) ကုိေရးခဲ့ၾကသူမ်ားကလည္း ထုိသုိ႔ပင္ထင္မွတ္လက္ခံထား ၾကေပမည္။ ယခု အခါကာလတြင္ေသာ္ တကယ့္ျဖစ္ရပ္ဟု သေဘာထားကာ ဖတ္သူမ်ားရိွသည္ကဲ့သုိ႔ ၀တၳဳကဲ့သုိ႔ သေဘာ ထားကာ ဖတ္သူမ်ားလည္း ရိွလာၾကသည္။ ႏ်ဴးမင္း၂၅ အေန ျဖင့္ သူ၏ ဘာသာေရးအေျခခံအေရးအသားမ်ားကို တကယ့္ ျဖစ္ရပ္ဟု သေဘာထားခဲ့မည္။ သုိ႔ရာတြင္ ယခုအခါ စာဖတ္သူ အေတာ္မ်ားမ်ားက စာေပတစ္ခုဟူ၍သာ သေဘာထား ဖတ္႐ႈ ၾကသည္။ အကယ္၍ စာေပ အေရးအသားမ်ားတြင္ အခ်က္ အလက္အမ်ားအျပားကို ထည့္သြင္း ေရးသားခဲ့သည္ မွန္လွ်င္၊ အခ်က္အလက္ မဟုတ္သည္မ်ားလည္း ပါေပမည္ဟု ဆုိရေပမည္။

စူပါမင္းေကာမစ္၂၆ ႏွင့္ ေမး(စ) အင္ဘြန္း၂၇ ၀တၳဳမ်ား မွာ အမွန္တကယ္ျဖစ္ရပ္အေျခခံ တကယ့္ျဖစ္ရပ္ အေရးအသားမ်ား မဟုတ္ၾက။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ စာေပဟု မသတ္ မွတ္ၾက။ သုိ႔ျဖစ္၍ တကယ့္ စာႀကီးေပႀကီး စာရင္းမ၀င္။ အကယ္၍ စာေပသည္ ဖန္တီးမႈ သို႔မဟုတ္ စိတ္ကူးစိတ္ သန္းအေျခခံ အေရးအသားဟု ဆိုေလေသာ္ သမုိင္းပညာ ဒႆနိကေဗဒႏွင့္ သဘာ၀ သိပၸံပညာ ဆုိင္ရာ အေရးအသား မ်ားကို ဖန္တီးၾကံဆမႈ မရိွေသာ စိတ္ကူးစိတ္သန္း မပါေသာ အေရးအသားမ်ားဟု မွတ္ယူၾကရပါမည္ေလာ။

အလံုးစံုျခံဳငံု၍ ဆုိရေသာ္ စာေပဆုိသည္ကို တစ္မ်ဳိးတစ္ ဖံု ခ်ဥ္းကပ္ၾကည့္ရန္ လုိေပမည္။ စာေပဆုိသည္ကို တကယ့္ ျဖစ္ရပ္မွန္မဟုတ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ စိတ္ကူးစိတ္သန္းတြင္ အေျခခံျခင္းစသည္မ်ားအေပၚတြင္ အေျခခံကာ အနက္ဖြင့္ ၾကည့္ျခင္းထက္ ဘာသာစကားကို သီးျခားအေနအထားအျဖစ္ သံုးႏႈန္းပံုတြင္ အေျခတည္ကာ အနက္ဖြင့္ယူ၍ရေကာင္းသည္။ ဤအဆုိကို ရပ္ရွင္ေ၀ဖန္ေရးပညာရွင္ ႐ုိမာန္းယာေကာ့(ဗ) ဆင္၂၈ ၏ စကားလံုးမ်ားကို သံုးစြဲ၍ ဆုိရေသာ္ သာမန္အေျပာ စကားအေပၚသို႔ စနစ္တက် ထိုးႏွက္ထားခ်က္ တစ္ရပ္သာ ျဖစ္သည္ဟု ဆုိရေပမည္။ (ယာေကာ့(ဗ)ဆင္ ဆုိလုိသည္မွာ စာေပသည္ သာမန္အေျပာစကားကဲ့သို႔ ေျပာခ်င္တုိင္းေျပာ၍ ရသည္မဟုတ္ ဟူသည့္သေဘာ။)

စာေပက ဘာသာစကား႐ိုး ႐ိုးကို ေျပာင္းပစ္လုိက္သည္။ အင္အားရိွလာေစသည္။ ေန႔စဥ္ သံုးအေျပာစကားဆီမွ စနစ္တက်လမ္းခြဲထြက္လာသည္။ အကယ္၍ မွတ္တုိင္တြင္ တစ္ဦးတစ္ေယာက္က ကၽြန္ေတာ့္အား ခ်ဥ္းကပ္လာၿပီး “အသင္ေျပာင္းလဲျခင္းအလ်င္မရိွ။ ေစာ္ကားခံရျခင္း ကင္းသည့္ ဆိတ္ၿငိမ္ျခင္း၏ ကေလးငယ္” (ဤစာ ေၾကာင္းမွာ အဂၤလိပ္ကဗ်ာဆရာ ကိစၥ၏ ဂရိပန္းအိုးတစ္လံုးေပၚမွ အလြမ္းစာ ကဗ်ာမွ ပထမစာေၾကာင္းျဖစ္သည္။) ဟု ခပ္တိုးတိုးေျပာလာေလေသာ္ ကၽြန္ေတာ့္အေနျဖင့္ ႐ုတ္ျခည္း သိလာလိုက္မိမည္မွာ ကၽြႏု္ပ္သည္ စာေပ၏ပရိ၀ုဏ္အတြင္းသုိ႔ ေရာက္ေနေပၿပီဟူ၍ ျဖစ္သည္။

ထုိသုိ႔ သိလာရသည္မွာ စာလံုး/စကားလံုးတုိ႔ စ႐ုိက္သကန္၊ ကာရန္၊ အသံ စသည္တုိ႔၏ ယတိျပတ္ ကန္႔သတ္ထားျခင္းမရိွသည့္ အနက္ အဓိပၸာယ္တို႔၏ အတုိင္းအတာမွာ လုိအပ္သည္ထက္ပုိေန ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ (ဤေနရာတြင္ သူဆုိလုိသည္မွာ ကဗ်ာစာအေရးအသားထဲမွ စာလံုး၊ စကားလံုးတုိ႔မွာ ကန္႔သတ္ ထားေသာ အနက္တစ္ခု တည္းအတြင္း၌ ရပ္တည္ေနျခင္း မဟုတ္ဟူေသာ အခ်က္ျဖစ္သည္) သုိ႔မဟုတ္ ဘာသာေဗဒ ပညာရွင္တို႔၏ ပညာရပ္ဆုိင္ရာ အေျခခံျဖင့္ဆုိရေသာ္ အၫႊန္းခံႏွင့္ အၫႊန္းျပဳတို႔အၾကားတြင္ တိက်ေသာပံုေဖာ္ထား မႈ မရိွျခင္းပင္ ျဖစ္ေလသည္။ ကဗ်ာထဲမွ စာတစ္ေၾကာင္းကို မဆုိဘဲ “ဘာ့စ္ ကားေမာင္းသမားေတြ သပိတ္ေမွာက္ေနၾကတာ ခင္ဗ်ားမသိဘူးလား” ဟု ေျပာလာခဲ့ေသာ္ ထုိဘာသာ စကားထဲတြင္ ဆုိလိုေသာ အခ်က္မွာ သူ႔အလုိအေလ်ာက္ ေပၚလြင္ေနသည္။ ႐ုပ္၀တၳဳပိုင္းတြင္ အေျခခံေသာ အေၾကာင္း မ်ားကို ေပၚေပၚလြင္လြင္(ေခတ္စကားျဖင့္ဆုိေသာ္ ေပၚတင္ ခ်ည္း)ျမင္ေနရေပသည္။

ဤအျမင္မွာ ႐ုပ္ရွင္အသြင္သဏၭာန္ (ပံုစံ ပံုသဏၭာန္) ၀ါဒီတို႔၏ စာေပဆုိသည္ကို အနက္ေဖာ္ျခင္းမွ ရရိွလာေသာ အက်ဳိးတရားတစ္ခုျဖစ္သည္။ (ဤတြင္ Russian Formalism ကို ဆုိလိုသည္) ရပ္ရွင္အသြင္သဏၭာန္၀ါဒီမ်ားတြင္ ဗစ္တာ ရွေလာ့(ဗ)စကီး၂၉၊ ႐ုိမာန္းယာေကာ့(ဗ)ဆင္၊ အုိစစ္(ပ)ဘရင့္ (ခ)၃၀၊ ယူရိတင္ညာေနာ့(ဗ)၃၁၊ ေဘာ္ရစ္အိုက္ကင္ဗြမ္၃၂ႏွင့္ ေဘာရစ္တုိ မာရွက္(ဗ)စကီး၃၃ တုိ႔ ပါ၀င္ၾကသည္။ ရပ္ရွား ႏုိင္ငံတြင္ ၁၉၁၇ ခုႏွစ္ ေဘာလရီွဗစ္ေတာ္လွန္ေရး မေပၚ ေပါက္ ေသးမီကာလတြင္ အသြင္သဏၭာန္၀ါဒီမ်ား ေပၚေပါက္ လာခဲ့ၿပီး ၁၉၂၀ ခုႏွစ္ကာလမ်ားအထိ ရွင္သန္ေနခဲ့ေသာ္ လည္း စတာလင္၏ ၀ါဒ(အျမင္)ေၾကာင့္ အသံတိတ္သြားၾက ရေတာ့သည္။ ျပတ္ျပတ္သတ္သတ္ ေ၀ဖန္ၾကေသာ ေ၀ဖန္ေရး သမားတစ္သုိက္ျဖစ္သည္။ သူတုိ႔ မတုိင္မီက စာေပေ၀ဖန္ ေရးအေပၚသုိ႔ သေကၤတ၀ါဒအျမင္ ေယာင္ေယာင္က လႊမ္းမိုးထားခဲ့သည္။ သို႔ရာတြင္ ပီျပင္ျပတ္သားမႈမရိွခဲ့ေလရာ ထိုအျမင္မ်ဳိးကို လက္မခံၾက။

စာေပ အေရးအသား၌ တည္ေသာ ႐ုပ္အေျခခံ စစ္မွန္မႈသေဘာကို အေလးေပးၾကသည္။ သိပၸံပညာ သေဘာဆန္ေသာ လက္ေတြ႕နည္းလမ္းတက် ျဖစ္ေသာ ေ၀ဖန္ေရးဘက္သို႔ ဦးတည္လာခဲ့ၾကသည္။ စာေပ ဆုိသည္မွာ ဘာသာေရးေယာင္ေယာင္၊ စိတ္ပညာေယာင္ ေယာင္၊ လူမႈေရးပညာ ေယာင္ေယာင္မဟုတ္။ စာေပသည္ ဘာသာစကားကို စနစ္တက် စုစည္းဖြဲ႕စပ္ထားမႈတစ္မ်ဳိး သာျဖစ္သည္။ စာေပတြင္ ကုိယ္ပုိင္သီးျခားဥပေဒသတည္ ေဆာက္ထားေသာ သီးျခားပံုစံမ်ားႏွင့္ နည္းလမ္းမ်ား ရိွၾက သည္။ ယင္းတုိ႔ကို စာေပ၏ ပရိ၀ုဏ္အတြင္း၌သာ ေလ့လာ ရမည္။ တစ္စံုတစ္ခု အျဖစ္သုိ႔ ေလွ်ာ့ခ်ၿပီး ေလ့လာရန္ မဟုတ္ (ဤတြင္ ဆုိလုိသည္မွာ ဘာသာစကားအေျခခံျဖင့္ တည္ ေဆာက္ထားေသာ စာေပကို ေလ့လာရာတြင္ စာေပဆုိင္ရာ ဥပေဒသ တည္ေဆာက္ထားပံုႏွင့္ နည္းလမ္းမ်ားအရသာ ေလ့လာႏုိင္မည့္ သေဘာျဖစ္သည္)

စာေပလက္ရာမ်ား (အေရးအသားမ်ား)မွာ စိတ္ကူးထည္မ်ားကို သယ္ေဆာင္ ေပးသည့္ ယာဥ္ရထားမ်ားမဟုတ္။ လူမႈဘ၀အေျခခံ အမွန္ တရားမ်ား၏ ေရာင္ျပန္ဟပ္မႈမ်ား မဟုတ္။ သဘာ၀လြန္ အမွန္တရား အခ်ဳိ႕တုိ႔ တစ္ဖန္ျပန္လည္၀င္စား ေမြးဖြားလာ ျခင္း မဟုတ္။ စာေပသည္ ႐ုပ္၀တၳဳအေျခခံ တစ္ခုျဖစ္သည္။ စာေပ၏ ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ေနပံုမွာ စက္ပစၥည္းတစ္ခုကို ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ ၾကည့္သကဲ့သုိ႔ ၾကည့္ႏိုင္သည္။ စာေပမွာ စာလံုး/ စကားလံုးတို႔ျဖင့္ တည္ေဆာက္ထားသည္။ အရာ ၀တၳဳမ်ား၊ ခံစားခ်က္မ်ားျဖင့္ မဟုတ္။ စာေပကို စာေရး သူ၏ စိတ္ကုိ ေဖာ္ထုတ္တင္ျပခ်က္ တစ္ခုအျဖစ္ၾကည့္ျမင္ ျခင္းမွာမွားေသာ အျပဳအမူတစ္ရပ္သာျဖစ္သည္။ အိုစစ္(ပ) ဘရစ္က ပြတ္ရွကင္၏ ယူဂ်င္းအုိနဂ်င္၃၄ အေပၚ ခပ္လြယ္ လြယ္ေ၀ဖန္သကဲ့သုိ႔ ျဖစ္သည္။ ၎င္းမွာ ပြတ္ရွကင္သက္ရွိ ထင္ရွား မရိွခဲ့ဟုဆိုလွ်င္ပင္ ယူဂ်င္းအုိနဂ်င္ကိုမူ ေရးသားခဲ့ ၾကေပဦးမည္ဟူ၍ ျဖစ္သည္။

အသြင္သဏၭာန္၀ါဒသည္ အႏွစ္သာရအားျဖင့္ေသာ္ စာေပအား ဘာသာေဗဒအေျခခံျဖင့္ ေလ့လာျခင္း တစ္ရပ္ျဖစ္ သည္။ ဘာသာေဗဒဟု ဤေနရာတြင္ ၫႊန္းဆုိသည္မွာ အစဥ္ အလာ ဘာသာေဗဒ သေဘာျဖစ္သည္။ အစဥ္အလာဘာသာ ေဗဒဆုိသည္မွာ ဘာသာစကား၏ တည္ေဆာက္ပံုႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေလ့လာမႈျပဳျခင္းျဖစ္သည္။ အသြင္သဏၭာန္၀ါဒ ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေျပာဆုိၾကရာတြင္ ေျပာဆုိေလ့ရိွသည္ကဲ့သုိ႔ စာေပ၏ အတြင္းသားကို အေလးမထားဘဲ အသြင္သဏၭာန္ ကိုသာ အေလးထားေလ့လာမႈျပဳသည္ဟူေသာ အျမင္မ်ဳိး မဟုတ္။ အတြင္းသား ေလ့လာမႈျပဳၾကရာတြင္ စိတ္ပညာ၊ လူမႈေရး၊ ပညာစသည္တုိ႔ႏွင့္ ေရာေမႊတတ္ၾကသည္။ အသြင္ သဏၭာန္သည္ အတြင္းသား၏ ေဖာ္ထုတ္ထားခ်က္တစ္ရပ္ ဟူေသာ အျမင္ကို အေလးမေပးဘဲ အသြင္သဏၭာန္ႏွင့္ အတြင္းသားတို႔၏ ဆက္သြယ္ေနမႈကို အေလးေပးလိုက္ၾက သည္။ အတြင္းသားသည္ အသြင္သဏၭာန္(ပံုစံ)၏ ဆင္ေျခမွ် သာျဖစ္သည္။

တစ္စံုတစ္ခုေသာ အသြင္သဏၭာန္ကို ေဖာ္ရာ တြင္ လြယ္ကူေစသည္။ အေၾကာင္းတစ္ခုသာျဖစ္သည္။ ဒြန္ကီဟုိေတး၃၅ သည္ ထုိအမည္ကို ေပးထားေသာ ဇာတ္ ေကာင္၏ အေၾကာင္းမဟုတ္။ ဇာတ္ေကာင္မွာ သီကံုးေရး သားရာတြင္ အသံုးျပဳထားသည့္ မတူညီေသာ နည္းပညာမ်ား (ဤတြင္ Technique ကို ဆုိလုိသည္)ကို တစုတစည္း တည္းရိွရန္ ထိန္းထားေသာ နည္းလမ္း(ဤတြင္ Device/ Method ကိုဆုိလုိသည္) တစ္ခုသာျဖစ္သည္။ အသြင္သဏၭာန္ ၀ါဒီမ်ားအတြက္ေသာ္ Animal Farm စာအုပ္မွာ စတာလင္ ၀ါဒႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဒိြတၱသေဘာအနက္ေဆာင္သည့္ အေရး အသားမ်ဳိး (Allegory ၃၆ ကိုဆုိလုိသည္) မဟုတ္။ ထုိသို႔ မဟုတ္သည္သာမက စတာလင္၀ါဒ အေနျဖင့္ အနက္ႏွစ္မ်ဳိး ေဖာ္ေဆာင္ႏုိင္သည့္ သေဘာသက္ေရာက္ေစႏုိင္ေသာ ဖန္တီးမႈ တစ္ရပ္ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ရန္ အတြက္ အခြင့္အလမ္းပင္ ေပၚသြား ခဲ့သည္ဟု ျမင္ၾကသည္။ ထုိသုိ႔ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္း အျမင္မ်ဳိး ကို သိသိႀကီးႏွင့္ တင္ျပခဲ့ၾကသျဖင့္လည္း သူတုိ႔ႏွင့္ သေဘာ ထားခ်င္း မတူၾကသူမ်ားထံမွ နာမည္ဆုိးကိုရခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္ သည္။ နာမည္ပ်က္ခဲ့ၾကရသည္။

အသြင္သဏၭာန္၀ါဒီမ်ား အေနျဖင့္ အႏုပညာသည္ လူမႈေရးဘ၀၏ အစစ္အမွန္မ်ားႏွင့္ ဆက္ႏြယ္မႈရိွသည္ဆုိျခင္းကို မျငင္းဆုိၾကသည့္အျပင္ အခ်ဳိ႕မွာ ေဘာ္လရီွဗစ္(ခ)မ်ားႏွင့္ပင္ ရင္းႏွီးခဲ့ၾကသည္။ သို႔ရာတြင္ ထုိဆက္စပ္မႈမွာ ေ၀ဖန္ေရးသမားတုိ႔ အလုပ္မဟုတ္ဟူ၍ ျပင္း ျပင္းထန္ထန္ ဆုိၾကသည္။

မ်ားေသာအားျဖင့္ စာေပလက္ရာဆုိသည္မွာ နည္း လမ္းမ်ားအားျဖင့္ ဆီေလ်ာ္သလို စုစည္းဖြဲ႕စပ္ထားသည့္ တစ္စံုတစ္ရာျဖစ္သည္ဟူေသာအျမင္ျဖင့္ အသြင္သဏၭာန္၀ါဒီ မ်ားက စတင္ ခဲ့ေလသည္။ ေနာက္ပုိင္းတြင္ေသာ္ ၎င္းတုိ႔က ထုိနည္းလမ္းမ်ားမွာ အျပန္အလွန္ ဆက္သြယ္မႈရိွေနၾကသည့္ သီးျခားအစိတ္အပိုင္းကေလးမ်ားသာျဖစ္သည္။ သို႔မဟုတ္ (ထုိနည္းလမ္းမ်ားမွာ) ေရးသားထားသည့္ အေရးအသားစနစ္ အလံုးစံုအတြင္းမွ လုပ္ေဆာင္ျဖစ္ပ်က္ ေနျခင္းမ်ားသာျဖစ္ေလ သည္။ နည္းလမ္းဟုဆုိထားသည္မ်ားတြင္ Sound, imagery, rhythm, syntax, metre, rhyme, narrative techniques စသည့္ စာေပ၏ အစဥ္အလာျဖစ္ေသာ အေျခခံမ်ား အားလံုး ပါ၀င္ေနသည္(ဤတြင္ အဂၤလိပ္ဘာသာမူရင္းအတိုင္း ေဖာ္ျပ လိုက္ရသည္မွာ ျမန္မာဘာသာ စကား အသံုးအႏႈန္းတြင္စံျပဳ ထားေသာ တန္ဖိုးတူ စာလံုး/စကားလံုးမရိွသျဖင့္ အနက္ယူ လြဲႏုိင္ေသာေၾကာင့္သာျဖစ္သည္)

ထိုအေျခခံမ်ားအားလံုး၏ တူညီေနေသာ အခ်က္တစ္ရပ္မွာ တကယ့္ျဖစ္ရပ္ျဖစ္ေျခ သ႐ုပ္မွန္ေလာကဟု ေခၚၾကေသာ တကယ့္ဘ၀ႏွင့္ တူညီမႈ၊ နီးစပ္မႈ စသည္တုိ႔မွ ကင္းကြာေနျခင္း (Estrangement ကို ဆုိလုိသည္။ ႐ုပ္ရွင္အသြင္သဏၭာန္၀ါဒီမ်ား ဆုိလုိေသာ Estrangement ျဖစ္သည္။ အဘိဓာန္လာ အနက္အတုိင္း မဟုတ္)ျဖစ္သည္။ သုိ႔မဟုတ္ အစဥ္အလာအတုိင္း သိရိွနား လည္ၿပီး ရင္းႏွီးမႈရိွေနျခင္းမွ ကင္းပသြားမႈကို ေဖာ္ထုတ္ႏုိင္ ျခင္းျဖစ္သည္ (Defamilarizing ျဖစ္သည္။ မရင္းႏွီးမႈတည္း ဟူေသာ အက်ဳိးတရားျဖစ္သည္။ စာေပ၏ အစဥ္အလာ ျဖစ္ေသာ အေျခခံမ်ားက ေဖာ္ထုတ္ေပးေသာ အက်ဳိးတရားမ်ား)။ စာေပဘာသာစကား၏ ၀ိေသသ ထူးျခားမႈ၊ စာေပဘာသာ စကား၏ အျခားေသာ အေရးအသားပံုစံမ်ားႏွင့္ မတူညီမႈမွာ သာမန္ဘာသာ စကားကို  နည္းအမ်ဳိးမ်ဳိးျဖင့္ အသြင္ ဖ်က္ထားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

စာေပနည္းလမ္းမ်ား ေအာက္တြင္ သာမန္ ဘာသာစကားမွာ အင္အားေကာင္းလာသည္။ သိပ္သည္းက်စ္ လ်စ္လာသည္။ အလွည့္အေျပာင္း ျပဳႏုိင္သည္။ အတုိခ်ဳံ႕လိုက္ ႏုိင္သည္။ ခ်ဲ႕ထြင္ႏုိင္သည္။ စိတ္၀င္စားစရာ ျဖစ္လာႏုိင္သည္။ စင္စစ္ ဘာသာစကားက အဆန္းတၾကယ္ ျဖစ္လာေစခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ထုိသုိ႔ အဆန္းတၾကယ္ ျဖစ္လာခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ေန႔စဥ္ ဘ၀ေလာကသည္ ႐ုတ္ျခည္း မရင္းႏွီးသည့္ အေနအထားသို႔ ေရာက္သြားေတာ့သည္။ ေန႔စဥ္ သံုးဘာသာ စကား၏ လုပ္ရပ္ မ်ားအတြင္း ေန႔စဥ္ဘ၀၏ စစ္မွန္ေနမႈ အေပၚ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔၏ ျမင္ပံုျမင္နည္းမ်ားမွာ သမား႐ိုးက်သာ ျဖစ္သည္။ ထူးျခားလွ သည္လည္း မဟုတ္။

ဤသည္ကို အသြင္ သဏၭာန္၀ါဒီမ်ား အေနျဖင့္ေသာ္ သူ႔အလုိအေလ်ာက္ ျဖစ္ေပၚေနျခင္းမွ်သာ (ေအာ္ တုိမစ္တစ္ဟု ေခၚလိုေသာ္ ေခၚပါ) ျဖစ္သည္ ဟူ၍သာေခၚ ၾကေပမည္။ ဘာသာ စကား၏ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္မႈ သိလာၾကေသာ အခါ စာေပက အစဥ္အလာ အတုိင္းတုံ႔ျပန္ ႐ႈျမင္ထားခဲ့ျခင္း မ်ား ေျပာင္းလဲၿပီး ပုိမို၍ ထင္သာျမင္သာႏွင့္ ၾကည့္ေပ်ာ္႐ႈ ေပ်ာ္ျဖစ္လာၾကေတာ့သည္။ ဘာသာစကားကို သာမန္ ခ်ဥ္း ကပ္ေလ့လာျခင္းမ်ဳိးထက္ပုိၿပီး မိမိ၏ သိစိတ္ အေျခခံျဖင့္ တခုတ္တရ ေလ့လာႏုိင္ခဲ့ၿပီဆုိလွ်င္ေသာ္ ဘာသာ စကား၏ ပါ၀င္ ပတ္သက္မႈ ရိွေနခဲ့ေသာ ကမာၻ ေလာကႀကီးသည္ တစ္ဖန္ျပန္လည္သစ္လြင္လာၿပီး ပို၍ ထင္သာျမင္သာရိွလာ ေပေတာ့မည္။ ဤသေဘာႏွင့္ ပတ္သက္၍ေသာ္ ဂ်ရာ့ဒမာန္ လီးေဟာ့(ပ)ကင္(စ)၃၇ ၏ ကဗ်ာမွာ ၾကည္ၾကည္လင္လင္ ျမင္ႏုိင္ေလာက္ေအာင္ နမူနာေကာင္းတစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ စာေပ အေရးအသားမ်ားသည္ ေန႔စဥ္သံုး သာမန္ ဘာသာစကားႏွင့္ မတူ။ သာမန္ဘာသာစကားႏွင့္ ကင္းကြာၿပီး သီးျခားသေဘာ ေဆာင္သည္။ သမား႐ုိးက် သက္သက္မဟုတ္။

ထုိသုိ႔ ျဖစ္ေန ျခင္းေၾကာင့္ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔၏ အေတြ႕အၾကံဳမ်ားအတြင္း၌ ပုိမို၍ ရင္းႏွီးကၽြမ္း၀င္လာရသည္။ ျပည့္ျပည့္၀၀ရရိွလာၾကရသည္။ ေလကို ႐ွဴၾကသည္ဆုိရာတြင္ မ်ားေသာအားျဖင့္ သိမႈအေျခခံ ျဖင့္ ႐ွဴခဲ့ၾကသည္မဟုတ္။ ဘာသာစကားမွာလည္း အလား တူပင္။ ကၽြႏု္ပ္တို႔၏ ရွင္သန္ေနမႈအတြက္ နည္းလမ္းမွာ တစ္ ခုတည္းပင္။ အကယ္၍ ႐ုတ္တရက္ ေလသည္ ညစ္ညမ္းလာ ခဲ့ၿပီဆုိလွ်င္ ကၽြႏု္ပ္တို႔၏ အေနျဖင့္ သတိထားကာ ႐ွဴၾကရ ေပေတာ့မည္။ ၎၏ ေနာက္ဆက္တြဲ ရလဒ္မွာ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ ၏ ႐ုပ္ခႏၶာကုိယ္ အေျခတည္ထားေသာ ဘ၀အတြက္ ေျပာင္း လဲသြားေသာ အေတြ႕အၾကံဳတစ္ရပ္ ေပၚလာေပေတာ့မည္။ အကယ္၍ မိတ္ေဆြ တစ္ဦးထံမွ ၾကံဳသလို ေရးလိုက္ေသာ စာတုိကေလး တစ္ေစာင္ရသျဖင့္ ဖတ္႐ႈၾကည့္ရာတြင္ သူ၏ အေရးအသား တည္ေဆာက္ထားပံုကို အေလးေပးေလ့လာကာ ဖတ္႐ႈသည္ မဟုတ္။

သုိ႔ရာတြင္ ၀တၳဳဇာတ္လမ္း တစ္ပုဒ္ကို ဖတ္႐ႈရာတြင္ ဇာတ္လမ္းမွာ ခ်ာခ်ာလည္ေနလွ်င္ျဖစ္ေစ သီကံုး ေရးသားပံုမွာ သြယ္တန္းမေနဘဲ မၾကာခဏ ဟုိဒီခုန္ကာ ကူးေျပာင္းေနလွ်င္ျဖစ္ေစ သို႔မဟုတ္ ဇာတ္လမ္း၏ အထြတ္အထိပ္သုိ႔ မေရာက္ႏုိင္ဘဲ ဇာတ္ရိွန္မျမင့္ဘဲ တန္းေန ခဲ့လွ်င္ ျဖစ္ေစ၊ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔အေနျဖင့္ ထုိအေရးအသားကို မည္သုိ႔ မည္ပံု တည္ေဆာက္ထားေၾကာင္း သတိျပဳမိလာသည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔၏ ဖတ္႐ႈပံုမွာ သာမန္ကာ လွ်ံကာမ်ဳိး မဟုတ္ေတာ့။ ၀တၳဳဇာတ္လမ္းကို ေရးသားရာတြင္ ျဖစ္ေတာ့မည္ သုိ႔မဟုတ္ အသာထိန္းထားမည္ ဟူေသာ နည္းလမ္းမ်ားကို သံုးစြဲကာ ေရးသားျခင္းျဖင့္ စာဖတ္သူ၏ စိတ္၀င္စားမႈ ရလာေအာင္လုပ္သည္ဟု အသြင္သဏၭာန္ ၀ါဒီမ်ားက ဆုိခဲ့ၾကသည္ (ဤတြင္ ဆုိလုိသည္မွာ ၀တၳဳဇာတ္ လမ္းေရးသားျခင္းမွာ ေန႔စဥ္ဘ၀ထဲတြင္ ဘာသာစကားကို သံုးစြဲသည္ကဲ့သုိ႔ လုိရင္းကို တဲ့တုိးေျပာသည္မဟုတ္) အသြင္ သဏၭာန္၀ါဒီမ်ား အလုိအရ စာေပေရးသား ေဖာ္ထုတ္မႈျပဳ ေသာ ဘာသာစကားတြင္ ဤ နည္းလမ္းမ်ားမွာ ေပၚေပၚလြင္လြင္ ရိွေနၾကသည္သာျဖစ္၏။

ထုိ႔ေၾကာင့္ပင္ အသြင္ သဏၭာန္၀ါဒီတစ္ဦး ျဖစ္သူ ရွေလာ့(ဗ)စကီး၃၈ က စတန္း၃၉ ၏ ထရစတန္ ရွန္ဒီ၄၀ ၀တၳဳႏွင့္ပတ္သက္၍ သာသာထုိးထုိးျဖင့္ ေကာက္ခ်က္ခ်ရာတြင္ ထုိ၀တၳဳမွာ ဇာတ္ေၾကာင္းကို ေဖာ္ရာ တြင္ ျဖစ္ေတာ့မည္ ျဖစ္ေတာ့မည္ ဟူေသာ အေနအထားတြင္ ထိန္းထားႏုိင္ခဲ့သျဖင့္ ၀တၳဳ ဇာတ္ေၾကာင္းမွာ မည္သည္ မည္သို႔ဟု သိသာေပၚလြင္ မလာခဲ့။ ထုိ၀တၳဳကို ေရးသား ထားပံုမွာ ကမာၻ႕စာေပ အတြင္းတြင္ အမ်ားဆံုးေတြ႕ရေလ့ရိွေသာ ေရးသားပံုမ်ဳိးျဖစ္သည္။

သုိ႔ျဖစ္ေလရာ အသြင္သဏၭာန္၀ါဒီမ်ားက စာေပ၏ ဘာသာစကား ဆုိသည္ကို အစဥ္အလာစံ တစ္ခုဆီမွ လမ္းခြဲ လာခဲ့မႈတစ္မ်ဳိးဟု ျမင္ၾကေလသည္။ ဘာသာစကား တည္ ေဆာက္မႈအတြင္းက အရိွန္အဟုန္ျဖင့္ လမ္းခြဲသြားမႈ (အၾကမ္း ဖက္ေျပာင္းလဲသြားမႈ) တစ္မ်ဳိးပင္။ စာေပဆုိသည္မွာ ၀ိေသသ ထူးေသာ ဘာသာစကားတစ္မ်ဳိးျဖစ္သည္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အလြယ္တကူသံုးစြဲေလ့ရိွေသာ သာမန္ဘာသာစကားႏွင့္ သိသိသာသာကြဲျပားျခားနားေနသည္။ လမ္းခြဲထြက္လာသည္ ကို သိသာျမင္သာရန္မွာ စံ(တစ္စံုတစ္ရာ)ဆီမွ ဦးတည္ရာ ေျပာင္းၿပီး လမ္းခြဲ ထြက္လာသည္ကို သိဖို႔လုိေပမည္။ သာမန္ ဘာသာစကား ဟူေသာ စကားအသံုးအႏႈန္း (သညာတစ္ခု အျဖစ္ သံုးႏႈန္းျခင္း)ကို ေအာက္စဖို႔ဒ္မွ ေတြးေခၚရွင္မ်ားက သေဘာက်ၾကသည္။

သို႔ရာတြင္ ေအာက္စဖို႔ဒ္မွ ေတြးေခၚရွင္ ႀကီးမ်ား၏ သာမန္ဘာသာစကားဆုိသည္မွာ ဂလာ့စေ၀ဂ်န္၄၁ က အလုပ္ၾကမ္းသမားတုိ႔ေျပာသည့္ သာမန္ဘာသာစကားႏွင့္ စိုးစဥ္းမွ်မတူ။ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းအတြင္း၌ ေမတၱာစာေရးသား ၾကေသာ ဘာသာစကားမွာ ထုိလူ႔အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွ ဘာသာေရးဆုိင္ရာ တရားေဟာဆရာကိုေျပာသည့္ အခါတြင္ သံုးေသာ ဘာသာစကားႏွင့္မတူ(လြယ္လြယ္ဆုိရေသာ္ အရပ္ ထဲတြင္ ရည္းစားစာေရးေသာ ဘာသာစကားႏွင့္ ရြာဦးေက်ာင္း က ကုိယ္ေတာ္ကို ေလွ်ာက္ေသာ ဘာသာစကားမွာ မတူဟု ဆုိႏုိင္သည္) ဆုိခ်င္သည္မွာ ေငြေၾကးစံကို အေျခခံ၍ လူ႔အဖြဲ႕ အစည္းတစ္ခုအတြင္း အမ်ားသံုးရန္ ပုိက္ဆံကို တစ္မ်ဳိးတည္း ထုတ္လုပ္သည္ကဲ့သုိ႔ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း တစ္ခုအတြင္း အမ်ားသံုးရန္ သာမန္ဘာသာစကားတစ္ခုတည္းရိွရမည္ဆုိေလေသာ္ သဘာ၀မက်လွ။ မည္သည့္ ဘာသာစကား(တကယ့္ဘာ သာစကား အေရးအေျပာအေျခခံဘာသာစကားကို ဆုိလုိ သည္)
ေရာေထြးေနမႈမ်ဳိး ေပါင္းစံု ပါ၀င္ေနသည္ခ်ည္း ျဖစ္သည္။

လူတုိ႔၏ အတန္းအစား(အလႊာ) ေနရာေဒသ လိင္မတူ ညီမႈ အဆင့္အတန္း(အရည္အေသြး၊ ဂုဏ္ရည္) စသည္ စသည္ ျဖင့္ မတူညီၾက။ သို႔ျဖစ္ရကား ဘာသာစကားတစ္မ်ဳိးတည္း တစ္ခုတည္းတြင္ အေျချပဳကာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုကို စုစည္းတည္ေထာင္ထားရန္ နည္းလမ္းမရိွ။ လူတစ္ဦးတစ္ ေယာက္၏ သာမန္သာသာစကား(စံျပဳထားေသာ ဘာသာ စကား)မွာ အျခားသူတစ္ဦးတစ္ေယာက္အတြက္ သာမန္ဘာ သာစကားမဟုတ္ေသာ ဘာသာစကား(သာမန္ဘာသာစကား မွ လမ္းခြဲထြက္လာေသာ ကဗ်ာဘာသာစကား၊ စာေပဘာသာ စကား၊ သုိ႔မဟုတ္ ကဗ်ာဆန္ေသာ အေရးအသား) တစ္ခုသာ ျဖစ္ေပမည္။ ဘ႐ိုက္တန္၄၂ အရပ္တြင္ လမ္းေျမာင္လမ္း ၾကားကေလးကို Ginnel ဟု သံုးႏႈန္းျခင္းမွာ ကဗ်ာဆန္သည္ဟု ဆုိႏုိင္မည္။ သုိ႔ရာတြင္ ဘန္စလီအရပ္၌ သာမန္ အရပ္သံုး စကားတစ္ခုသာ ျဖစ္ေလသည္။

တစ္ဆယ့္ငါးရာစုဆီက အလြန္႔အလြန္ၿငီးေငြ႔ဖြယ္ေကာင္းလွသည့္ အေရးအသားတစ္ခု မွာ ကၽြႏု္ပ္တို႔အဖို႔ ကဗ်ာဆန္ေကာင္းဆန္ေနမည္။ ထုိသုိ႔ ျဖစ္ရသည္မွာ ေရွးက်လွေသာ သုိ႔မဟုတ္ တိမ္ျမဳပ္ေပ်ာက္ ကြယ္လုနီးပါးျဖစ္ေနေသာ စကားလံုး၊ အသံုးအႏႈန္းမ်ား ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပမည္ (Archaism ကို ဆုိလုိျခင္းျဖစ္သည္။ ဤေနရာတြင္ အီဂဲ(လ)တန္က အထူးသျဖင့္ အဂၤလိပ္ကဗ်ာ မ်ားတြင္ ေရွးက အသံုးအႏႈန္းမ်ားကို ျပန္လည္သံုးႏႈန္းျခင္းကို ရည္ၫႊန္းလုိက္ျခင္းျဖစ္သည္။ စကားေျပတြင္ေသာ္ ေတြ႕ရခဲ သည္။ အဂၤလိပ္စာေပတြင္ ၁၉ ရာစုခန္႔အထိ အသံုးမ်ား ခဲ့သည္။ အကယ္၍ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ကာလေပါင္းမ်ားစြာက ေပ်ာက္ဆံုးေနခဲ့ေသာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း တစ္ခု၏ အေရးအသားအပုိင္းအစတစ္ခုတည္းကို အမွတ္မထင္ ေတြ႕ရိွလိုက္ရ သည္ဆုိေသာ္ ထုိအေရးအသား အပိုင္းအစကေလးမွာ ကဗ်ာ တစ္ပုဒ္ျဖစ္၏။ မျဖစ္၏ဟု မေျပာႏုိင္။ မေျပာႏုိင္ရသည္မွာ ထုိလူ႔အဖြဲ႕အစည္း၏ သာမန္ အေရးအသား သာမန္ဘာသာ စကားဆိုသည္မွာ မည္သည္မည္သုိ႔ဟု မသိၾကရသျဖင့္ ျဖစ္ သည္။ ထုိမွ်သာ မဟုတ္ေသး။

ဆက္လက္ၿပီး သုေတသနျပဳ ၾကရာမွာ ထုိအေရးအသားသည္ သာမန္ေန႔စဥ္သံုးဘာသာ စကားတစ္ခုအရ ေရးသားထားျခင္း မဟုတ္ဟုသိရိွၾကရသည္ ဆိုလွ်င္ပင္ ထုိအေရးအသားကို ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ျဖစ္သည္ဟု မဆုိႏုိင္ေသး။ အေၾကာင္းမွာ ေရး႐ိုးေရးစဥ္ သာမန္ေန႔စဥ္သံုး ဘာသာစကားအရ ေရးသားထားျခင္း မဟုတ္သည္ မွန္သမွ် ကို ကဗ်ာ၊ ကဗ်ာဆန္ဆန္ေရးသည္ဟု မဆုိႏုိင္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္ ပါသည္။ ဗန္းစကား (Slang ကို ဆိုလိုသည္။ ဤေနရာတြင္ ဗန္းစကားဆုိသည္မွာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာမ်ားလက္ခံထား သည့္ အတုိင္းအတာ အတုိင္းကို မဆုိလို။ Slang as the Language of intimacy, of everyday conversation, and as ephemeral သေဘာကို ဆုိလုိသည္။ ပါေမာကၡ အီဂဲ(လ)တန္ ေရးေနသည္မွာ အဂၤလိပ္ ဘာသာစာ အေျခခံစာေပအေၾကာင္း ဆုိသည္ကို မေမ့ၾကေစခ်င္ပါ)ကို နမူနာတစ္ခုအျဖစ္ ၾကည့္ေစခ်င္သည္။ သာမန္မွ်သာ ဖတ္႐ႈၾကည့္ၿပီးေနာက္ တကယ့္ဘ၀ကို အေျခခံ ေဖာ္ထုတ္ေသာ စာေပတစ္ရပ္စာရင္း မ၀င္ဟု ဆုိရန္မလြယ္။ ထုိဗန္းစကားကို သံုးစြဲေသာ လူ႔အဖြဲ႕ အစည္းတြင္ ထုိအသံုးအႏႈန္း၏ အသံုး၀င္ပံု၊ သံုးစြဲပံု၊ အနက္ရပံု စသည္မ်ားကို မသိဘဲ(ထည့္သြင္း မစဥ္းစားဘဲ) တကယ့္ဘ၀ တြင္ အေျခခံေသာ စာေပ၏ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခု မဟုတ္ဟု ေျပာဆုိရန္ မျဖစ္ႏုိင္ေခ်။

႐ုပ္ရွင္အသြင္သဏၭာန္၀ါဒီမ်ားအေနျဖင့္ ဤ အခ်က္တုိ႔ ကို မသိၾကသျဖင့္ မဟုတ္။ စံမ်ားႏွင့္ လမ္းခြဲထြက္သြားၾက မႈမ်ား(ေျပာင္းလဲသြားၾကမႈမ်ား)မွာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း၌ တည္၍ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ သမိုင္းေရးအေျခခံ ေျပာင္းလဲမႈမ်ား၌ တည္၍ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ အေျပာင္းအလဲ အေရႊ႕အေျပာင္း ျပဳလ်က္ရိွေနၾကေၾကာင္းကို ၎တို႔အေနျဖင့္ သိၾကပါသည္။ ဤသေဘာ၌တည္၍ေသာ္ ကဗ်ာဆုိသည္မွာ ကာလတရား တစ္ခု၏အတြင္း မိမိက မည္သည့္ ေနရာတြင္ ရိွေနခဲ့သည္ (ကာ လတရား၌ တည္ေနေသာ မိမိ၏အေနအထား)ဆုိသည့္ အခ်က္တြင္ တည္ေနသည့္ သေဘာ ေဆာင္ေနေပေတာ့သည္။ အေၾကာင္းမွာ ဘာသာစကား၏ အပိုင္းအစ တစ္ခုသည္ “အစဥ္ အလာအတုိင္းမဟုတ္၊ သမား႐ိုးက်မဟုတ္ ျဖစ္ေနသည္ဆုိ႐ံု မွ်ျဖင့္ ေနရာတကာတြင္ျဖစ္ေစ၊ အျမဲတမ္းျဖစ္ေစ၊ ထုိသုိ႔ (အစဥ္အလာအတုိင္းမဟုတ္၊ သမား႐ိုးက်မဟုတ္” ျဖစ္ေန မည္၊ ကိုဆုိလုိသည္) ျဖစ္ေနမည္ဟု အာမမခံႏုိင္ေခ်။

အစဥ္ အလာအတုိင္း မဟုတ္၊ သမား႐ိုးက်မဟုတ္ ျဖစ္ေနရသည္မွာ ဘာသာစကား တည္ေဆာက္ထားပံု အတြင္း စံျပဳထားေသာ အေၾကာင္းရင္း တစ္စံုတစ္ရာ အေပၚသုိ႔သာ ျဖစ္သည္။ အကယ္၍ ဤအေနအထားမွာ ေျပာင္းျပန္ ျဖစ္သြားခဲ့ေသာ (ဆုိလုိသည္မွာ အစဥ္အလာ အတုိင္း မဟုတ္ရာမွ အစဥ္အလာ  အတုိင္း ျဖစ္သြားခဲ့ေသာ္) စာေပတစ္ရပ္ ျဖစ္သည္ဟူေသာ္ အေရးအသားကို စာေပဟု ျမင္ရန္မျဖစ္ႏုိင္ေတာ့ေခ်။ အကယ္ ၍ လူတိုင္းလူတိုင္းက စားရင္းေသာက္ရင္း “အသင္ေျပာင္းလဲျခင္း အလွ်င္းမရိွ ေစာ္ကားခံရျခင္းကင္းသည့္ ဆိတ္ၿငိမ္ ျခင္း၏ကေလး”ဟူေသာ အသံုးအႏႈန္းမ်ဳိးကိုသာ သံုးႏႈန္းေနၾက မည္ဆုိေသာ္ ဤသို႔ေသာ အသံုးအႏႈန္း ဘာသာစကားမွာ ကဗ်ာဆန္ေသာ ဘာသာစကား(စာေပဘာသာစကား) ျဖစ္ ေတာ့မည္ မဟုတ္ေပ။

တစ္နည္း ဆုိရေသာ္ အသြင္သဏၭာန္ အဓိက ၀ါဒီမ်ားအဖို႔ “စာေပအရာ ေျမာက္ျခင္း” ဆုိသည္မွာ ေဖာ္ထုတ္ ေရးသားထားျခင္းတစ္မ်ဳိးႏွင့္ အျခားေရးသား ေဖာ္ထုတ္မႈတုိ႔၏ အၾကားတြင္တစ္မ်ဳိးတည္း တစ္သားတည္း မဟုတ္ဘဲ ဆက္သြယ္ကာ လုပ္ေဆာင္ေနမႈ (အရပ္စကား ျဖင့္ေသာ္ အလုပ္ျဖစ္ေနျခင္း)သာ ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ ဤအျမင္မွာ အျမဲတမ္း လက္ခံထားရမည္ သေဘာကို မေဆာင္။ အသြင္သဏၭာန္ အဓိက၀ါဒီမ်ားအေနျဖင့္ စာေပ ဆုိသည္ကို အနက္ဖြင့္ရန္ အားထုတ္ၾကျခင္း မဟုတ္။ စာေပ အရာေျမာက္ျခင္းကို အနက္ေဖာ္လုိၾကသည္။ ဘာသာစကားကို ၀ိေသသ ထူးျခားေအာင္ျပဳ၍သံုးစြဲကာ “စာေပအရာ ေျမာက္ေစျခင္း”ကို ေဆြးေႏြး တင္ျပလုိၾကသည္။

ဘာသာ စကားကို ၀ိေသသထူးျခားေအာင္ျပဳကာ သံုးစြဲျခင္းကို စာေပ အေရးအသားမ်ားတြင္ ေတြ႕ရႏုိင္ေသာ္လည္း ေရးသားထား ျခင္းမ်ား၏အပ အျပင္ဘက္တြင္လည္း ရိွေနၾကျပန္သည္။ စာေပဆုိသည္ကို ဘာသာစကားသံုးစြဲမႈ၌ တည္ကာ အနက္ေဖာ္ၾကမည္ဆုိေလေသာ္ စဥ္းစားရန္ အခ်က္တစ္ခုရိွ ေနျပန္သည္။ မာန္ခ်က္စတာၿမိဳ႕တြင္ မာဗလ္ၿမိဳ႕ ထက္ပို၍ မက္တာေဖာ္၄၃ သံုးစြဲရာတြင္ မ်ားေနသည့္အေၾကာင္း (ဤ ေနရာတြင္ ပါေမာကၡ အီဂဲ(လ)တန္က ေရွ႕တြင္ ေရးသားခဲ့ ေသာစာေၾကာင္းအခ်ဳိ႕ေပၚတြင္တည္ကာ အသြင္သဏၭာန္ အဓိက၀ါဒီမ်ား၏ အျမင္အေပၚအေျခခံၿပီး ဆင္ေျခတစ္ခု ထုတ္ယူျပျခင္းျဖစ္သည္။ အဓိက ေမးခြန္းမွာ ဘာသာစကား ကို ထူးျခားေအာင္ျပဳၿပီး သံုးစြဲႏုိင္သည္ ဆုိေလတုိင္းစာေပဟု ေခၚဆုိႏုိင္ပါသည္လားဟူေသာ ေမးခြန္းျဖစ္သည္။ ေန႔စဥ္ ဘ၀အတြင္း သာမန္ေျပာဆုိေရးသားၾကရာတြင္ စာေပနည္း လမ္းမ်ား(စာေပတစ္ရပ္ဟု သတ္မွတ္ႏိုင္ရန္အတြက္ ေရးသား ရာတြင္အသံုးျပဳေသာနည္းလမ္းမ်ား) ျဖစ္သည္။ Metonymy, Synecdoche, Litotes, Chiamus စသည္တုိ႔ကို တခုတ္တရ အလွ်ံအပယ္ မသံုးစြဲၾကေပ(ဤတြင္လည္း နားလည္လြဲမည္ စိုးသျဖင့္ မူရင္း အဂၤလိပ္စာ စာလံုး/ စကားလံုးမ်ားကို သံုးလုိက္ရသည္။

သုိ႔ရာတြင္ အသြင္သဏၭာန္အဓိက ၀ါဒီမ်ားအေနျဖင့္ ရင္းႏွီးမႈမရိွျခင္း(ကင္းကြာေနျခင္း) သေဘာမွာ စာေပ (ဤ တြင္ စာေပကိုသာ ဆုိလုိသည္။ စာေပအရာေျမာက္မႈ ကုိဆုိလုိသည္ မဟုတ္ေၾကာင္း၊ သတိျပဳၾကေစခ်င္သည္)၏ အႏွစ္သာရပင္ ဟူေသာအျမင္ကို ဆက္လက္ေထာက္ခံထား ၾကသည္။ လက္ခံၾကသျဖင့္လည္း ဘာသာစကားကိုသံုးစြဲ ပံု၌ အေျခခံေသာ အျမင္ကို အသက္သြင္းခဲ့သည္ဟု ဆုိရ မည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ပင္ ၎တုိ႔၏အျမင္တြင္ ဘာသာစကား အေျခခံေဖာ္ထုတ္မႈ တစ္မ်ဳိးႏွင့္ တစ္မ်ဳိးမတူညီၾကျခင္းသည္ အဓိကအခ်က္ျဖစ္ေနေတာ့သည္။ သို႔ျဖစ္ေလေသာ္ အကယ္၍ စားေသာက္ဆုိင္ထဲတြင္ စားရင္းေသာက္ရင္း အျခားစားပြဲ တစ္ခုဆီမွ “ဒီလက္ေရးကျဖင့္ အေတာ့္ကိုညံ့တဲ့ လက္ေရး ပဲ” ဟု အာေမဋိတ္ျပဳသံ ၾကားရေလေသာ္ ၎င္းကို(ဘာသာ စကားကို) စာေပ ဘာသာစကားဟုတ္၊ မဟုတ္မည္သို႔ ဆံုးျဖတ္ပါမည္နည္း။

အခ်က္အလက္ အရ ဆုိရေသာ္ ထုိဘာသာစကားအသံုးအႏႈန္းမွာ စာေပဘာသာစကား ျဖစ္သည္။ ဟယ္မဆြန္း၄၄ ၏ ငတ္မြတ္ျခင္း၄၅ ၀တၳဳမွစာ တစ္ေၾကာင္းျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္လွ်င္ စာေပ ျဖစ္ေၾကာင္းမည္ သုိ႔ သိရပါသနည္း။ ဘာသာအသံုးအႏႈန္းတြင္ အေျခခံ၍ ဆံုးျဖတ္ၾကည့္သည္ မဟုတ္ပါ။ ထိုအသံုးအႏႈန္းကို စာေပ ဘာသာစကား အသံုးအႏႈန္းျဖစ္သည္ဟု ေျဖဆုိရသည္မွာ ထုိစာေၾကာင္းသည္ ဟယ္မဆြန္၏ ငတ္မြတ္ျခင္း အမည္ရိွ ၀တၳဳတြင္ ပါ၀င္ေနေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ထုိအေရးအသား မွာ ၀တၳဳဟု ေၾကညာထားေသာ အေရးအသားတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ၀တၳဳတစ္ပုဒ္အေနျဖင့္ ဖတ္႐ႈခဲ့ပါသည္။ ၎၀တၳဳမွာ တကၠသုိလ္က စာေပကို ပညာရပ္တစ္ခုသင္ၾကားေသာ သင္႐ိုး တြင္ စာရင္း၀င္ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ ေရးသားထားပံုအရ စာေပဟု ေျပာႏုိင္သည္။ ဘာသာစကားအရေသာ္ အျခားေသာ အေရး အသား အေျပာအဆိုတို႔ ထူးျခားေျပာင္ေျမာက္စြာ ထြက္ေပၚ ေနေသာ ဘာသာစကားအသံုးအႏႈန္းမဟုတ္။ ဤသို႔ေသာ ဘာသာစကားအသံုးအႏႈန္းကို စားေသာက္ဆုိင္ထဲတြင္ မည္သူမဆို ေျပာဆုိႏုိင္ေပမည္။ ေျပာဆုိရာတြင္ စာေပကို တန္ဖိုးထားတတ္သျဖင့္ စာေပ၏ တန္ဖိုးကို သိသျဖင့္ မဟုတ္။

အသြင္သဏၭာန္ အဓိက၀ါဒီမ်ား ေတြးေခၚလက္ခံထားသည့္ အတုိင္း စာေပကို ႐ႈျမင္လက္ခံရမည္ဆုိလွ်င္ စာေပကို ကဗ်ာအျဖစ္ လက္ခံၾကရေပေတာ့မည္။ ထူးျခားသည္မွာ အသြင္သဏၭာန္ အဓိက၀ါဒီမ်ား စကားေျပအေရးအသားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဆင္ျခင္ေလ့လာၾကည့္ၾကရာတြင္ ကဗ်ာအေရး အသားကို ေလ့လာရာတြင္ အသံုးျပဳေသာ နည္းပညာမ်ားကို သံုးစြဲခဲ့ၾကသည္။ သုိ႔ေသာ္ စာေပဟူသည္ကို ဆံုးျဖတ္ေျပာဆုိ ေဆြးေႏြးၾကရာတြင္ ကဗ်ာခ်ည္းကိုသာ ေျပာဆုိၾကသည္ မဟုတ္။ ဥပမာ ဆုိရေသာ္ သဘာ၀တရား အေျခခံေသာ အေၾကာင္းမ်ား၊ ေန႔စဥ္ဘ၀ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာအေၾကာင္း မ်ားကို ေရးသားေသာ စာေပဆုိသည္မ်ားတြင္ ဘာသာစကား ကို ဖန္တီးႏုိင္စြမ္းရိွျခင္းတြင္ အေျခခံကာ ေရးသားခဲ့ၾကသည္ မဟုတ္ေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။ ရံဖန္ရံခါ အေရးအသားမ်ားကို ညက္ပါေပ့ဟု လူမ်ားက ဆုိၾကသည္မွာ အေရးအသားထဲတြင္ မလုိအပ္သည္မ်ားျဖင့္ ဇာခ်ဲ႕မထားေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ လုိရင္းတိုရွင္း ႐ိုး႐ိုးေရးထားျခင္း၊ ေထြလီကာလီမ်ား ပါမေန ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ျပင္ (ထည့္သြင္းစဥ္းစားၾကည့္ သင့္သည္မွာ) ျပက္လံုးမ်ား၊ ေဘာလံုးပြဲ (အားကစား)မ်ား တြင္ ၿပိဳင္တူေအာ္ဟစ္ၾကျခင္းမွာ သံၿပိဳင္ေႂကြးေၾကာ္ ၾကျခင္းမ်ား၊ သတင္းစာေခါင္းႀကီးပိုင္းမ်ား၊ ေၾကာ္ျငာ စသည္မ်ားသည္ ဘာသာစကားအရ ေပၚလြင္ထင္ရွားစြာ ရိွၾက (ရပ္တည္ေနၾက)သည္။ သုိ႔ေသာ္ စာေပအျဖစ္ မသတ္ မွတ္ၾက (ဆုိလုိသည္မွာ ဘာသာစကားအရ ေျပာင္ေျမာက္မႈ ထူးျခားမႈရိွတုိင္းစာေပဟု မသတ္မွတ္ၾကျခင္းကို ဆုိလိုသည္)။

ရင္းႏွီးမႈမရိွျခင္း(ကင္းကြာေနျခင္း အဆန္းတၾကယ္ ျဖစ္ေနျခင္း) ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အျခားျပႆနာတစ္ခု ရိွေန ျပန္ပါေသးသည္။ ၎မွာ မည္သည့္အေရးအသားမဆို သေဘာ႐ိုးႏွင့္ ဖတ္ၾကည့္သည့္တုိင္ ဆန္းေနတတ္သည္ခ်ည္း ျဖစ္သည္။ လန္ဒန္က ေျမေအာက္မီးရထားဘူတာမ်ားတြင္ ေတြ႕ရတတ္ေသာ စာတစ္ေၾကာင္းရိွသည္။ ေထြေထြထူးထူး မပါ။  အနက္ေထြျပားစရာမရိွ။ ဖတ္႐ႈၿပီး ဆင္ျခင္ၾကည့္ ပါ။ (မူရင္းအတိုင္း အဂၤလိပ္လိုပင္ ေရးျပပါေစ) Dogs must be carried on the escalator ဟူ၍ ျဖစ္သည္။ ဖတ္ၾကည့္လိုက္ ေသာ္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းေရးထားသည္ဟု ထင္စရာရိွေသာ္ လည္း မရွင္းလွ။ (ေရးသားထားပံုအရေသာ္) ေခြးမပါလွ်င္ ဓာတ္ေလွကား (Escalator ကို လြယ္လြယ္ဘာသာျပန္ထား ျခင္း ျဖစ္သည္) ေပၚမတက္ရဟု ဆုိလုိပါသည္လား။ ဓာတ္ေလွကားစီးရန္အတြက္ လမ္းေပၚတြင္ သြားေနေသာ ေခြး ေလေခြး လြင့္တစ္ေကာင္ေကာင္ကို ဖမ္းၿပီးေပြ႕ခ်ီသြားရေတာ့ မည္ကဲ့သုိ႔ ျဖစ္ေနသည္။

တည့္တည့္ႀကီး ေရးထားသည္ဟု ထင္ရေသာ ေၾကညာစာမ်ားတြင္ ေထြျပားႏုိင္မႈမ်ား ပါ၀င္ ေနတတ္ၾကေလသည္။ ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံတြင္ သံုးေလ့ရိွေသာ ‘Rufuse to be put in this basket’ ဟူေသာ ေၾကညာခ်က္မ်ဳိး။ သုိ႔မဟုတ္ လမ္းၫႊန္သေဘာျဖင့္ ေရးထားေသာဆုိင္း ဘုတ္မွ ‘Way Out’  (ျမန္မာဘာသာစကားအရေသာ္ ထြက္ေပါက္ဟု ဆုိႏုိင္သည္) ဟူေသာ အေရးအသားမ်ဳိးမွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွ ကယ္လီဖိုးနီးယားျပည္မွတစ္ဦး တစ္ေယာက္က ဖတ္႐ႈေသာ္ အနက္တစ္မ်ဳိး ေဆာင္ေနေပမည္။ ထုိသုိ႔ေသာ ေထြျပားေနမႈမ်ားကို ေဘးသို႔အသာ ဖယ္ထား သည့္တိုင္ လမ္းၫႊန္ဆုိင္းဘုတ္မွ ေရးသားထားခ်က္ကို  စာေပအျဖစ္ ဖတ္႐ႈၾကည့္ႏုိင္သည္မွာ ေပၚလြင္ေနျပန္ေသး သည္။ ဖတ္သည့္ လူအေနျဖင့္ လမ္းၫႊန္ဆုိင္းဘုတ္မွ တစ္သံ တည္းစီသာထြက္ေသာ စာလံုး (ဤတြင္ Dog must be ဆုိလုိ သည္)ကို ဖတ္မိလုိက္ၿပီး အငိုက္မိသြားႏုိင္သည္။ စာလံုး မ်ား၏ အနက္ေနာက္သုိ႔ ေကာက္ေကာက္ပါ ေအာင္လုိက္ကာ စဥ္းစားၾကည့္ေနမိကာ စိတ္အစဥ္ပ်႕ံလြင့္ေန ေပေတာ့မည္။ ဃေမမငနိ ကဲ့သုိ႔ေသာ စာလံုးဆီသို႔ ေရာက္ေသာ္ ေတြးဆစရာ (ေတြးဆၾကည့္ႏုိင္စရာ) အနက္မ်ားမွာ အမ်ားရိွလာေတာ့ သည္။ လမ္းေကာင္းေကာင္းမေလွ်ာက္ႏုိင္သည့္ ေခြးမ်ားကုိ ကယ္တင္ေစာင့္ေရွာက္ေရးလုပ္ရန္ပင္ သတိေပးသလိုလို။ ေတြးဆၾကည့္ရန္လုိလို ျဖစ္ေနသည္။

အက္စ္ကေလတာ Escalator ဟူေသာ စာလံုး၏ အသံထြက္ကိုက တက္သံ က်သံမ်ားျဖင့္ တည္ေဆာက္ထားေလရာ တကယ့္အက္စက ေလတာကဲ့သုိ႔ပင္ ဆင္းခ်ည္တက္ခ်ည္ပါတကားဟု ေတြး ၾကည့္ရေတာ့မည္လုိလုိ ျဖစ္ေနျပန္ေတာ့သည္။ ဤသို႔ ေတြး ဆၾကည့္မိၾကပုံမ်ားမွာ အခ်ည္းအႏွီးပင္ျဖစ္သည္ဟု ဆုိလုိ ေသာ္ ဆုိႏုိင္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ အခ်ဳိ႕ေသာ ကဗ်ာအရာ ေျမာက္သည္ဟုဆုိသည့္ ေရးသားေဖာ္ထုတ္ခ်က္မ်ားတြင္ ေတြ႕ရတတ္သည့္စာလံုး အတိုအျပတ္မ်ားကို ဖတ္႐ႈရျခင္း ထက္ပို၍ အခ်ည္းအႏွီး ျဖစ္သည္ဟူ၍ကား မဆုိသာေခ်။ ထုိသု႔ိျဖစ္ရကား စာေပဆုိသည္ကို စဥ္းစားၾကည့္ရာတြင္ လူမ်ား အေနျဖင့္ ေရးသား ေဖာ္ထုတ္မႈ ဆုိသည္ကို ဘာလုပ္ လုိက္ၾကပါသလဲ ဟူေသာ ေမးခြန္းထက္ ေရးသားေဖာ္ထုတ္ မႈဆုိသည္က လူမ်ားကို ဘာလုပ္ လုိက္ပါသလဲ ဆုိသည္ကို ဦးစားေပး စဥ္းစားၾကည့္ရန္ ျဖစ္လာသည္။
အကယ္၍ တစ္ဦး တစ္ေယာက္က ဆုိင္းဘုတ္ (ေၾကာ္ျငာ၊ အၫႊန္းစာ)ကို ထုိသုိ႔ ဖတ္႐ႈၾကည့္ခဲ့ေလေသာ္ ကဗ်ာ တစ္ပုဒ္ကို ဖတ္သည္ ကဲ့သုိ႔သာ ျဖစ္၍ စာေပ အရာ၀င္ေသာ အရာကို ဖတ္႐ႈျခင္းသာ မည္ေပေတာ့သည္။ သုိ႔ျဖစ္ပါ၍ အျခား တစ္နည္းအားျဖင့္ အဖတ္ မွားပံုကို စဥ္းစား ၾကည့္ေစခ်င္ေသးသည္။ ဆုိၾကပါစို႔။

တစ္ခုေသာ ညဥ့္နက္ပုိင္းတြင္ အမူးသမား တစ္ေယာက္က ဓာတ္ေလွကား(Escalotor) စီးရန္ အလာတြင္ ဆုိင္းဘုတ္ကို မူးမူး႐ူး႐ူးျဖင့္ ဖတ္လုိက္ခဲ့မိသည္။ သူက အေတာ့္ကိုပင္ ဂ႐ုစိုက္ကာ အခ်ိန္ေပးၿပီး အႀကိမ္ႀကိမ္ ဖတ္ၾကည့္လုိက္သည္။ ထို႔ေနာက္ “အေတာ့္ကို ႐ိုင္းစုိင္းတာပဲ။ ဒီေနရာမွာ ဘာမ်ား မွားေနပါလိမ့္” ဟု သူ႔ဘာသာ ေရရြတ္လုိက္ေတာ့သည္။ ဤေနရာတြင္ အမူးသမားက ဆုိင္းဘုတ္ကို ဖတ္ကာ ေယဘုယ်က်ေသာ ေၾကညာခ်က္ တစ္ရပ္ သုိ႔မဟုတ္ ၀ိေသသ ထူးျခားေသာ ေၾကညာခ်က္ တစ္ရပ္ဟု ၾကည့္ျမင္၊ ဖတ္႐ႈ လုိေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ (ဤေနရာတြင္ ဆုိလုိသည္မွာ ဓာတ္ေလွကားေပၚတြင္ ေခြးမ်ားမေတာ္ တေရာ္ျပဳမူေနၾကေသာ္ ဆက္၍ လုပ္ၾကေစ၊ ဟု အနက္ယူ ဖတ္႐ႈ လိုက္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

Carried on ကို အျခားေသာ အနက္ တစ္မ်ဳိးျဖင့္ အနက္ယူလိုက္ျခင္းကို ဆုိလုိသည္။ ထုိသုိ႔ စာလံုးမ်ားကို ဖတ္႐ႈ အနက္ယူျခင္းမွာ စာလံုး(စကားလံုး)ကို တိုက္႐ိုက္ ဆက္စပ္ေနေသာ အေၾကာင္းအရာဆီမွ ဖယ္ထုတ္လုိက္ျခင္း(လႊတ္ေပးလုိက္ျခင္း)ျဖစ္ၿပီး ပုိမုိက်ယ္ျပန္႔ေသာ အနက္သေဘာ ေဆာင္ေနမႈ အတြင္းသို႔ သယ္ေဆာင္ သြားျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ (ထုိ စာလံုး/စကားလံုး၏) ပိုမိုနက္နဲေသာ အနက္ကို အနက္ေဖာ္ရန္ အတြက္ တင္သြင္းလာကာ အနက္ ေဖာ္လိုက္ျခင္း ျဖစ္သည္။

ဤနည္းမွာ လူအမ်ားက စာေပကို အနက္ ေဖာ္ရာတြင္ လုပ္ေလ့လုပ္ထ ရိွေသာ နည္းလမ္း တစ္ခုျဖစ္ ေလာက္ေပသည္။ ကဗ်ာ ဆရာက သူ႔အခ်စ္မွာ ႏွင္းဆီလုိပါဟုေလေသာ္၊ အေၾကာင္းျခင္းရာကို လုိက္ကာ သူ၏ အဆုိတစ္ရပ္ကို ကဗ်ာစနစ္အတြင္း ထည့္ၿပီး ေဖာ္ထုတ္ တင္ျပလုိက္သည္ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ သိလုိက္ၾကရသည္။ ကဗ်ာ ဆရာကေၾကာင္ေတာင္ေတာင္ ေပါက္ေတာက္ေတာက္ ျဖင့္ ႏွင္းဆီႏွင့္တူသည့္ ခ်စ္သူဟု ဆုိထားခဲ့သည့္ ခ်စ္သူတစ္ ေယာက္ ကဗ်ာဆရာတြင္ တကယ္ပင္ ရိွပါ၏ေလာဟု ေမးခြန္း ထုတ္ရန္မလို။ သူက မိန္းမႏွင့္ ခ်စ္ျခင္းတုိ႔၏ ေယဘုယ် အေၾကာင္းသာ ေျပာျပလုိျခင္း ျဖစ္သည္။

သို႔ျဖစ္ရကား စာေပ ဆုိသည္မွာ လက္ေတြ႕နည္း လမ္းတက် အသံုး၀င္ အသံုးခ်မႈ စံမ်ားႏွင့္ တုိင္းထြာ၍ ရေလာက္သည့္ အေရးအသား(မူရင္းတြင္ အီဂဲ(လ)တန္က Discourse ဟု သံုးေသာ္လည္း ဤေနရာတြင္ အေရးအသား ဟူ၍သာ အနက္ဖလွယ္လိုက္သည္)မ်ဳိး မဟုတ္ဟု ဆုိရေပေတာ့မည္။ ဇီ၀ေဗဒ သင္႐ိုးအတြက္ သံုး ေသာ ဖတ္စာ စာအုပ္မ်ဳိး၊ ႏြားႏုိ႔လာပို႔ေနက် ႏို႔ပုိ႔သမားကို စာတုိကေလးေရးကာ မွာၾကားပံုမ်ဳိးလုိမဟုတ္။ လက္ေတြ႕ နည္းလမ္းတက် ခ်က္ခ်င္း အေကာင္အထည္ ေပၚလာႏုိင္သည့္ ကိစၥမ်ဳိး မဟုတ္။ ေယဘုယ် က်ေသာ အေၾကာင္း ကိစၥရပ္မ်ားကိုသာ ရည္ၫႊန္း ေရးသားျခင္း တစ္ရပ္ ဟူ၍သာ ဆုိရေပမည္။ ရံဖန္ ရံခါ ေဖာ္ထုတ္ျပ ဆုိလုိေသာ အခ်က္ကို ပီျပင္ရန္ အတြက္ သီးျခား သေဘာေဆာင္ေသာ ဘာသာစကားကို သံုးတတ္ၾကသည္။

ထုိသုိ႔ သံုးရသည္မွာ ကဗ်ာဆရာက သူအေရးအသားတြင္ ေဖာ္ထုတ္ တင္ျပ ေရးသားေနေသာ အမ်ဳိးသမီးမွာ တကယ့္ဘ၀ အတြင္းက အမ်ဳိးသမီး တစ္ဦး တစ္ေယာက္ မဟုတ္ေၾကာင္း(ကြဲျပား ေစျခင္းေသာ အေၾကာင္း)ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ဤသို႔ ေဖာ္ထုတ္ တင္ျပမႈမွာ တင္ျပပံုႏွင့္ ဆုိင္သည္။ စင္စစ္ မည္သည့္ အေၾကာင္းကို ေဖာ္ထုတ္ တင္ျပေနျခင္း ျဖစ္သည္ဟူေသာ အခ်က္ႏွင့္မဆုိင္။ ဤသေဘာကို ေဆာင္၍ စာေပ ဆုိသည္မွာ မည္သည့္မည္သို႔ဟု ဆုိတတ္ၾကသည္။ ထုိသုိ႔ဆုိေလေသာ္ စာေပဆုိသည္မွာ စာေပ တစ္ရပ္ျဖစ္ေၾကာင္း ကို ေဖာ္ထုတ္ျပဆုိႏုိင္ေသာ သီးျခားဘာသာစကားျဖင့္ တည္ ေဆာက္ထားျခင္းကို ဆုိလိုသည္ဟု ဆုိရေပေတာ့မည္ (စာေပ ၏ ဘာသာစကားကသာလွ်င္ စာေပတစ္ရပ္ ျဖစ္လာေစႏုိင္ သည္ဟူေသာ သေဘာျဖစ္သည္)။

မည္သုိ႔ပင္ျဖစ္ေစ စာေပကို ဤသို႔ အနက္ဖြင့္ဆုိၾကရာ တြင္ ျပႆနာကား ရိွေနေပေသးသည္။ နမူနာ ဆုိရေသာ္ အကယ္၍ ေဂ်ာ့ေအာ္၀ဲ(လ)၄၆၏ အက္ေဆးမ်ားကို ဖတ္႐ႈရာ တြင္ သူတင္ျပေဆြးေႏြးေသာ အေၾကာင္း အရာမ်ားထက္ သူ၏ တင္ျပပံုကုိ အေလးေပးရမည္ဟု ဆုိေလေသာ္ ေအာ္၀ဲ(လ)ကုိယ္ တုိင္ပင္ အံ့အားသင့္မိေပလိမ့္မည္။ စာေပ ဆုိသည္မွာ ဤသို႔ ဟုဆုိလုိက ဆုိႏုိင္ေစကာမူ အလံုးစံုျခံဳငံု၍ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ အပိုင္း အတြက္ အမွန္တရား အေျခခံ တန္ဖိုးႏွင့္ လက္ေတြ႕ဆီေလ်ာ္အပ္စပ္မႈရိွျခင္း ဆုိသည့္ အခ်က္မ်ားမွာ အေရး ႀကီးပါေၾကာင္း၊ ထည့္စဥ္းစား ရေပဦးမည္။

သုိ႔ရာတြင္ အကယ္၍ စာေပဆုိသည္မွာ တစ္စိတ္တစ္ပုိင္းအားျဖင့္ လက္ေတြ႕နည္း လမ္းတက် အသံုး၀င္အသံုးခ်မႈမ်ား၊ စံမ်ားႏွင့္ တုိင္းထြာ၍ရ ေလာက္သည့္ အေရးအသားမ်ဳိး မဟုတ္ဟူေသာ အနက္ဖြင့္ ဆုိမႈ မျဖစ္ႏုိင္ေတာ့ေခ်။ စာေပဆုိသည္မွာ ဖတ္႐ႈသူက မည္သုိ႔ ဖတ္႐ႈသည္ဆုိေသာ အခ်က္တြင္ တည္ကာ ဆံုးျဖတ္ရေတာ့ မည္ကဲ့သုိ႔ ျဖစ္ေနေတာ့သည္။ မည္သည့္ အေၾကာင္းေရး ထားသည္ဆုိျခင္းက ပဓာန မက်သကဲ့သုိ႔ ျဖစ္သြားေတာ့သည္။ ေရးသားမႈ အမ်ဳိးမ်ဳိးရိွပါသည္။ ၎င္းတို႔မွာ ကဗ်ာမ်ား၊ ျပဇာတ္မ်ား၊ ၀တၳဳမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

ထုိအေရးအသားမ်ား မွာ (ဆိုခဲ့ၿပီးေသာအနက္ဖြင့္ဆုိမႈသေဘာအရ) လက္ေတြ႕နည္း လမ္းတက် အသံုး၀င္အသံုးခ်မႈစံမ်ားႏွင့္ တုိင္းထြာ၍ရေလာက္ သည့္ အေရးအသားမ်ဳိး မဟုတ္သည္မွာ ေပၚလြင္ေနတတ္ သည္။ သုိ႔ရာတြင္၊ ၄င္းတုိ႔ကို လက္ေတြ႕နည္းလမ္းတက် အသံုး၀င္အသံုးခ်မႈစံမ်ားႏွင့္ မတုိင္းထြာဘဲ ဖတ္႐ႈၾကလိမ့္မည္ ဟု မည္သူကမွ် အာမ မခံႏုိင္။

ကၽြန္ေတာ့္အေနျဖင့္ ဂစ္ဘင္၏ ႐ုိမာန္အင္ပါယာႏွင့္  ပတ္သက္ေသာ အေရးအသားကို ဖတ္႐ႈ ရာတြင္၊ ေရွးေခတ္၄၇ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အခ်က္အလက္ မ်ားမွာ ယံုၾကည္ ကိုးစားထုိက္သည္ဟု နားလည္သေဘာ ေပါက္လြဲကာ၊ ဖတ္႐ႈမည္မဟုတ္။ ဂစ္ဘင္၏ ေရးဟန္ကို ႏွစ္ၿခိဳက္သျဖင့္လည္းေကာင္း၊ (အခ်က္အလက္မ်ား မွန္သည္ ျဖစ္ေစ၊ မမွန္သည္ျဖစ္ေစ) ထုိေခတ္အခါက အေပ်ာ္အပါးမ်ား ခဲ့ၾကပံုကို စိတ္ကူးၾကည့္ကာ သေဘာက်မိသျဖင့္လည္း ေကာင္း၊ ဖတ္႐ႈျခင္းသာ ျဖစ္ေပသည္။ သို႔ရာတြင္၊ ေရာဘာ့ (တ)ဘာန္း ၄၈ ၏ ကဗ်ာကို ဖတ္႐ႈမိသည္မွာ ဂ်ပန္ျပည္က ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ဳိးေရး ပညာရွင္တစ္ဦးကဲ့သို႔၊ တစ္ဆယ့္ရွစ္ရာစု ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံတြင္ ႏွင္းဆီပန္းအနီမ်ား ေပါေပါမ်ားမ်ား ရွိ၊ မရွိ ဟူေသာအခ်က္ မရွင္းလင္းလွေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္သည္။

ဤသို႔ဖတ္႐ႈပံုမွာမူ “စာေပ တစ္ရပ္အျဖစ္” ဖတ္႐ႈပံုမ်ဳိးမဟုတ္ ဟု ဆုိရေပမည္။ သို႔ျဖစ္လွ်င္ ေအာ္၀ဲ(လ)၏ အက္ေဆးမ်ား ကို ဖတ္႐ႈရာတြင္ သူတင္ျပခဲ့သည့္အတုိင္း စပိန္ႏုိင္ငံျပည္တြင္း စစ္သည္လူသားတို႔အတြက္ အလြန္အမင္းအေရးႀကီးလွသည္ ဟူေသာ အခ်က္ကို ေယဘုယ်အားျဖင့္ သေဘာတူလက္ခံကာ ဖတ္႐ႈခဲ့သည့္ အတြက္ ထုိ-ဖတ္႐ႈပံုမ်ဳိး-ကို စာေပအျဖစ္ ဖတ္႐ႈ ျခင္းဟု ဆုိရပါမည္ေလာ။ ပညာရပ္ဆုိင္ရာ အေဆာက္အအံုႀကီးမ်ား အတြင္း စာေပအျဖစ္ ေလ့လာၾကရန္ သတ္မွတ္ ခဲ့သည္မ်ား အနက္၊ အမ်ားအျပားမွာ စာေပအျဖစ္ ဖတ္႐ႈရန္အတြက္ ဖန္တီး တည္ေဆာက္ထားခဲ့ျခင္းမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

သုိ႔ရာတြင္ အခ်ဳိ႕ မွာ၊ ထိုသို႔ဖန္တီးထားျခင္း မဟုတ္ၾက။ အေရးအသားတစ္စံု တစ္ခုသည္ သမုိင္းစာအျဖစ္လည္းေကာင္း၊ ဒႆနိက ေဗဒ ပညာရပ္ဆုိင္ရာ အေရးအသားအျဖစ္လည္းေကာင္း၊ စတင္ ေပၚေပါက္လာခဲ့ၿပီးေနာက္ စာေပစာရင္း၀င္လာႏုိင္သည္။ သို႔ မဟုတ္ စာေပအေရးအသားတစ္ခုအျဖစ္ ေပၚေပါက္လာခဲ့ေသာ အေရးအသားတစ္စံုတစ္ရာသည္၊ ေရွးေဟာင္းသုေတသန ပညာရပ္/လုပ္ငန္းအတြက္ အေရးပါအရာေရာက္ေသာ အေရး အသားျဖစ္လာႏိုင္သည္။ အခ်ဳိ႕ေသာ အေရးအသားမ်ားမွာ စာေပတစ္ရပ္အျဖစ္ ေမြးဖြားလာခဲ့ၾကသည္။

အခ်ဳိ႕မွာ စာေပ တစ္ရပ္ျဖစ္လာသည္။ အခ်ဳိ႕တုိ႔မွာ စာေပအရာ၀င္သည္ဟု သတ္မွတ္ခံလာၾကရသည္။ ဤသို႔ သတ္မွတ္ ခံလာရသည္မွာ ေမြးဖြားလာရသည္ထက္ ေကာင္းေပဦးမည္။ အေရးႀကီးသည္ မွာ မည္သုိ႔မည္ပံု ေမြးဖြားလာခဲ့သည္၊ မည္သို႔ျဖစ္ေပၚလာခဲ့ သည္ မဟုတ္။ လူအမ်ားက မည္သို႔လက္ခံၾကသည္ဆုိျခင္း သာ ျဖစ္သည္။ အကယ္၍ လူမ်ားက ဤသည္မွာ စာေပျဖစ္ သည္ဟုဆုိေသာ္၊ ထုိ-အေရးအသား-မွာ စာေပျဖစ္သည္။ ထုိ-အေရးအသား-အေနျဖင့္ ဘာခ်ည္းျဖစ္ေနေန။ ထုိ-ျဖစ္ေန ျခင္း-ႏွင့္ မဆုိင္ေတာ့။

ဤအျမင္အရေသာ္ စာေပဆုိသည္မွာ လူႏွင့္ စာေရးသား ျခင္းတုိ႔၏ အၾကား၌ ဆက္ႏြယ္ေနေသာ နည္းေပါင္းေျမာက္ ျမားစြာတုိ႔က ဘဲ၀တ္(ဖ) ၄၉ မွ ဗာဂ်င္းႏ်ား၀လ္(ဖ) ၅၀ အထိ  ေပၚေပါက္ခဲ့ေသာ အေရးအသားမ်ားမွ အခ်ဳိ႕ေသာရွိရင္းစြဲဂုဏ္ ရည္(အေမြဆက္ခံရယူခဲ့ရေသာဂုဏ္ရည္မ်ား) ထက္ ပိုေန သည္ေလာဟု၊ ေတြးၾကည့္စရာ ျဖစ္ေနသည္။ စာေပဟု အမ်ဳိး မ်ဳိးအဖံုဖံု သတ္မွတ္ေခၚဆုိလာခဲ့သည္မ်ားကို၊ ဖယ္ခ်န္ပလပ္ ထားခ့ဲရန္မွာ မလြယ္လွ။ အခ်ဳိ႕မွာ ေတာက္ေလွ်ာက္လက္ခံ ျခင္းမ်ားျဖစ္သည္။ မလြယ္သည္မွ မည္သည့္ဂုဏ္ရည္သည္ စာေပဟု သတ္မွတ္ ေခၚဆုိထားျခင္းတြင္ မဆုိ ပါ၀င္ေသာ၊ တစ္ခုေသာ ဂုဏ္ရည္ျဖစ္သည္ဟုေျပာရန္၊ မလြယ္သည္ကဲ့သုိ႔ ျဖစ္သည္။ စာေပတြင္ စာေပ၏ “အႏွစ္သာရ” ဟုဆုိစရာ၊ ဘာတစ္ခုမွ် မရွိ။ အကယ္၍ အေရးအသား တစ္ခုခုကို (တစ္ စိတ္တစ္ပုိင္းကို) ဖတ္႐ႈရာတြင္၊ လက္ေတြ႕နည္းလမ္းတက် အသံုး၀င္ အသံုးခ်မႈ စံမ်ားႏွင့္ တုိင္းထြာရန္မလုိဘဲ ဖတ္႐ႈႏုိင္ေပ မည္။ ထိုသို႔ ဖတ္႐ႈျခင္းမွာ အေရးအသား တစ္ခုခုကို စာေပ နည္းလမ္းတက် ဖတ္႐ႈျခင္းမည္ဟုဆိုေလေသာ္၊ မည္သည့္ အေရးအသားကို မဆုိ ကဗ်ာသေဘာျဖင့္ (ကဗ်ာဖတ္သည္ကဲ့ သုိ႔ သေဘာထားၿပီး) ဖတ္႐ႈ ႏုိင္ေပလိမ့္မည္။

အကယ္၍ မီးရထား အခ်ိန္စာရင္းကို မီးရထား အခ်ိန္သိရန္ ဖတ္႐ႈျခင္း မဟုတ္ဘဲ၊ ေခတ္သစ္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွ ဆက္စပ္႐ႈပ္ ေထြးေနပံု၊ အရွိန္အဟုန္ျဖင့္ လႈပ္ရွားသြားလာေနၾကပံုတုိ႔အား ေယဘုယ် အေနအထား၌ ဆင္ျခင္ၾကည့္ရန္ ရည္၍ဖတ္႐ႈသည္ ဆုိေလေသာ္၊ ထို-ဖတ္႐ႈ-ပံုမွာ စာေပတစ္ရပ္အျဖစ္ ဖတ္႐ႈ ျခင္းျဖစ္ေပေတာ့မည္။ အယ္လစ္ ၅၁ က စာေပဟုဆိုေသာ အသံုးအႏႈန္းသည္ ေပါင္းပင္ဟူေသာ စာလံုး/စကားလံုးႏွင့္ သေဘာထားခ်င္း ဆင္သည္ဟု ရွင္းျပခဲ့ဖူးသည္။ ေပါင္းပင္ မ်ားမွာ အမ်ဳိးအမည္ ေျပာျပရန္ မလြယ္ေသာ အပင္မ်ားသာ ျဖစ္သည္။ တစ္နည္းမဟုတ္ တစ္နည္း၊ ဥယ်ာဥ္မွဴးမ်ားက မလုိလားၾကေခ်ဟု သူက ဆုိသည္။ စာေပမွာမူ ယင္းသေဘာ ႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္သည္။ မည္သုိ႔ေသာ အေရးအသားမ်ဳိး ပင္ျဖစ္ေစ၊ တစ္ေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ အလြန္အမင္းတန္ဖိုး ထားလုိက္တတ္ၾကသည္။

ဒႆနိက ေဗဒပညာရွင္မ်ားကမူ ေျပာၾကေပလိမ့္မည္။ “စာေပ” ႏွင့္ “ေပါင္းပင္” တုိ႔မွာ အလုပ္ သေဘာ အရ ဆက္စပ္မႈရွိျခင္းသာ ျဖစ္ၿပီး၊ ရွိမႈေဗဒ အေျခခံအရ မဟုတ္။ ဒႆနိကေဗဒပညာရွင္မ်ားအေနျဖင့္၊ လူမ်ားလုပ္ ကိုင္ေနၾကပံုကို ေျပာျပၾကျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ မည္သို႔ေျဖရွင္း ၾကရမည္ကို ရွင္းျပသည္ မဟုတ္ပါ။ သူတို႔ အေနျဖင့္ အေရး အသား၏အခန္းက႑အေၾကာင္း၊ လူမႈ ဘ၀ႏွင့္ဆက္စပ္ေနသည့္ ဆူးေလွ ကေလးတစ္ခု အေၾကာင္း ၎င္း၏ ပတ္၀န္းက်င္ႏွင့္ ဆက္စပ္ပံု၊ မတူညီပံု အေၾကာင္း၊ မည္သုိ႔မည္ပံု လူ႔အဖြဲ႕ အစည္းအတြင္း သိကၡာ ရွိပံုအေၾကာင္း၊ မည္သုိ႔ေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ မ်ားရွိထားပံု အေၾကာင္းႏွင့္ စာေပ၏ ၀န္းက်င္တစ္ ေၾကာတြင္ လူတုိ႔က၀န္းရံ ျပဳလုပ္ေနၾက သည့္ အေၾကာင္းမ်ားသာ ျဖစ္သည္။

ဤသို႔ေသာ အျမင္အရ အနက္ေပးေသာ္၊ စာေပဆိုသည္မွာ ဣတိ-ဤသို႔ဟု ၀တၱရားအရေပးေသာ အနက္မ်ဳိးသာ ျဖစ္ေပသည္။ အနက္အတြင္း၌ ဗလာ က်င္း၍သာေနသည္။ အကယ္၍ ဤသည္တို႔မွာ ဘာသာစကား၏ လက္ ေတြ႕နည္းလမ္းတက် မဟုတ္ေသာ ေဖာ္ထုတ္မႈတစ္ရပ္သာ ဟု ဆုိၾကလွ်င္ ပင္၊ စာေပ၏ “အႏွစ္သာရ” ဆိုသည္ကို ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္သည့္ အေနအထားသို႔ မေရာက္ေသးေပ။ အေၾကာင္းမွာ အေျပာင္အျပက္ေျပာဆုိသည္ကဲ့သို႔ ဘာသာေဗဒသေဘာအရ ျပဳမူ လုပ္ ေဆာင္ျခင္းတစ္ခုသာ ျဖစ္ေနေသာ ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ မည္သုိ႔ပင္ဆုိေစကာမူ လူႏွင့္ဘာသာ စကားတုိ႔၏ ဆက္ႏြယ္ေနမႈအၾကားတြင္ “လက္ေတြ႕နည္း လမ္း တက်ျဖစ္ေနျခင္း”ႏွင့္ “လက္ေတြ႕နည္းလမ္းတက် မဟုတ္ျခင္း” ဟူေသာ၊ ကိစၥရပ္မွာ မကြဲမျပား မပီမျပင္ျဖစ္ ေနေသးေပသည္။ အပ်င္းေျပ ၀တၳဳဖတ္ျခင္းႏွင့္(လမ္း) သိရန္ လမ္းၫႊန္ဆိုင္းဘုတ္ကို ဖတ္ျခင္းမွာ သိသိသာသာႀကီး မတူညီ။

သို႔ရာတြင္ အသိဉာဏ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈရရန္အတြက္ ေက်ာင္းသံုးဇီ၀ေဗဒ ဖတ္စာစာအုပ္ကို ဖတ္လွ်င္(ဤသည္ ကို) ဘာသာစကားက လက္ေတြ႕ နည္းလမ္းတက် ေဖာ္ထုတ္ ေပးျခင္းကို ရယူသည္ဟု ဆုိရပါမည္ေလာ။ လူ႔အဖြဲ႕ အစည္းမ်ားအတြင္း “စာေပ”သည္ လူမ်ားအေပၚတြင္ ဘာသာ ေရးကဲ့သို႔ လက္ေတြ႕က်မႈ ရွိသည္ဟု လက္ခံထားခဲ့ၾကသည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းကဲ့သို႔ေသာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ဳိး တြင္သာလွ်င္ “လက္ေတြ႕နည္းလမ္းတက်” ႏွင့္ “လက္ေတြ႕ နည္းလမ္းတက်မဟုတ္ျခင္း” ဟူေသာ အခ်က္ႏွစ္ရပ္မွာ သိသိသာသာ ကြဲျပားေနသည္ဟု ဆုိရေပမည္။ ထုိ-လူ႔အဖြဲ႕ အစည္း-မ်ဳိးတြင္ စာေပသည္မ်ားစြာ လက္ေတြ႕နည္းလမ္း တက်ျဖစ္ေနသည္ မဟုတ္။ သုိ႔ျဖစ္ေလရာ “စာေပ” ဆုိသည္ကို သမုိင္းအေျခခံအားျဖင့္ ေယဘုယ်က်ေသာ အနက္တစ္ခု ေပးစမ္းၾကည့္ရေပမည္။

အဘယ္ေၾကာင့္လဲ့(ဘ)၊ မေကာ္ ေလးႏွင့္ ေမး(လ)တုိ႔၏ အေရးအသား မ်ားမွာ စာေပစာရင္း၀င္ျဖစ္ရၿပီး၊ ဘင္ သမ္၊ မာ့(စ)ႏွင့္ ဒါ၀င္တုိ႔၏ အေရး အသားမ်ားမွာ စာေပစာရင္းမ၀င္ရ သည့္ အေၾကာင္းမ်ားကို မေဆြးေႏြးခဲ့ရ ေသး။ ႐ိုး႐ိုး လြယ္လြယ္အေျဖေပးရ ေသာ္ ပထမသံုးဦး၏အေရးအသားမ်ား မွာ “အေရးအသားေကာင္းသျဖင့္” (Fine Writing ကိုဆုိလိုသည္) ဟုဆိုရ မည္။ က်န္သံုးဦးမွာ ထုိသုိ႔မဟုတ္။ ကၽြန္ေတာ္၏ အျမင္သက္သက္အရ ေသာ္၊ ထုိ-အေျဖ-ကို မွန္ လွသည္ဟု မဆုိခ်င္။ ဆုိရသည္မွာ အားနည္းခ်က္ ရွိေနေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

သို႔ရာတြင္ လူအမ်ားက “စာေပ” ဟူေသာ အေရး အသားမ်ားမွာ ေကာင္းသည္ဟု ေတြး ထားတတ္ေလရာ ထုိ-အေျဖ-မွာ အသာစီးရထားေသာအေျဖမ်ဳိး ျဖစ္ေန ျပန္သည္။ ထုိ-အေျဖ-ကို လက္မခံႏိုင္ ရေသာ အဓိကအခ်က္တစ္ခုမွာ အကယ္ ၍ ထုိေျဖၾကားခ်က္အတိုင္း မွန္ကန္ ခဲ့ေလေသာ္၊ “ဆိုးရြားေသာ စာေပ” ဟူ၍ မရွိႏိုင္ေတာ့ေခ်။ လဲ့(ဘ)ႏွင့္ မေကာ္ေလးတုိ႔ကို လိုအပ္ သည္ထက္ပို၍ တန္ဖုိးထားေနၾကျခင္းသာ ျဖစ္သည္ဟု ကၽြန္ေတာ့္အေနျဖင့္ေတြးမိသည္။ သို႔ရာတြင္ ထုိသို႔သေဘာ ထားျခင္းအတြက္ သူတို႔၏အေရးအသားမ်ားကို စာေပ အရာမ၀င္ဟု သတ္မွတ္လိုက္ျခင္းကား မဟုတ္။ (သေဘာ မွာ) ေရမြန္ခ်န္ဒလာ၅၂ ၏ အေရးအသားကို “ဒီလုိမ်ဳိး အေရးအသားေတြအထဲမွာေတာ့ အေကာင္းသား”ဟု တစ္ဦး တစ္ေယာက္က ဆိုလာေသာ္၊ ထုိ-အဆို-မွာ စာေပ တစ္ရပ္ ျဖစ္သည္ဟု ဆုိျခင္းမဟုတ္။

အျခားတစ္ဖက္မွ ၾကည့္ျပန္ေသာ္၊ အကယ္၍ မေကာ္ေလးသည္ တကယ္ပင္ ညံ့ေသာ/ မေကာင္းေသာ စာေရးဆရာ တစ္ေယာက္ျဖစ္ခဲ့ၿပီး သဒၵါအရာ၌လည္း မကၽြမ္း၊ သူ႔စိတ္၀င္စားမႈမွာလည္း ႂကြက္ျဖဴကေလးမွ် အပ၊ အျခား မရွိဟု ဆိုေလလွ်င္ လူအမ်ားက သူ၏ အေရး အသားမ်ားကို ညံ့ေသာ/မေကာင္းေသာ စာေပ တစ္ရပ္ဟု မေခၚၾက႐ံုမွ်မက စာေပဟူ၍ပင္ ေခၚမည္ မဟုတ္ေတာ့။ စာေပဆုိသည္ကို အဆံုးအျဖတ္ေပးရာတြင္ တန္ဖိုး၌ တည္ကာ ဆံုးျဖတ္တတ္ျခင္းမ်ားမွာ အေရး ပါပံုရသည္။ စာေပမဟုတ္ဟူ ေသာ အဆံုးအျဖတ္၌မူ၊ အေရးအသား ေကာင္းျခင္းက လုိအပ္ခ်က္ တစ္ရပ္ကဲ့သို႔ ျဖစ္ေနျပန္သည္။ ေကာင္းသည္ဟုဆုိေသာ အေရးအသားကို ဆံုးျဖတ္ရန္ အတြက္္ျဖစ္သည္။

ေယဘုယ် သေဘာကိုေဆာင္၍ တန္ဖုိးျဖတ္ရာတြင္ ေတြ႕ရတတ္ေသာ အညံ့စားအကဲျဖတ္မႈမ်ဳိး ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ဘာ့(စ)ကားလက္မွတ္ ကို ခပ္ညံ့ညံ့စာေပတစ္ရပ္ဟု မည္သူကမွ်၊ အခ်ိန္ကုန္ခံကာ ေျပာဆိုမေနၾက။ သို႔ရာတြင္ ေဒါဆင္ ၅၃ ၏ ကဗ်ာကိုမူ၊ တစ္ေယာက္ေယာက္က ထုိသုိ႔ မွတ္ခ်က္ခ်ေပမည္။ “အေရး အသားေကာင္းျခင္း” သို႔မဟုတ္ “စာႏုစာယဥ္” ဟူေသာ၊ အသံုးအႏႈန္းသည္ကပင္လွ်င္ ေထြျပားေသာ သေဘာေဆာင္ ေနျပန္သည္။ ထုိ-အေရးအသားမ်ဳိး-တို႔မွာ မ်ားေသာအားျဖင့္ အဆင့္ျမင့္ လွသည္ဟု သေဘာထားတတ္ၾကသည္။ သုိ႔ရာတြင္ “ေကာင္းသည္” ဟု ဆိုေသာ စာေပ စာရင္းတြင္ ထည့္သြင္း၍ ပင္ မစဥ္းစားတတ္ၾကသည္မ်ားလည္း ရွိေနျပန္သည္။

ထုိ-အခ်က္မ်ား-ကို အေျခခံ၍ေသာ္၊ “စာေပ” ဆုိသည္ မွာ တန္ဖိုးထားဖတ္႐ႈရေသာ အေရးအသားမ်ားျဖစ္သည္ဟု ဆိုၾကျခင္းမွာ လူသူေလးပါးအသိမ်ားၾကေသာ ေကာက္ခ်က္ တစ္ခုကဲ့သို႔ ျဖစ္ေနသည္။ သုိ႔ရာတြင္ အလြန္ပင္ဆုိးရြားလွ ေသာ ေနာက္ဆက္တြဲအက်ဳိးတရားတစ္ခုလည္း ရွိေနျပန္ေသး သည္။ ယင္းမွာ အျပင္ပန္းသေဘာအရ မေျပာင္းမလဲႏုိင္ဟု လက္ခံထားၾကေသာ အျမင္တြင္ အေျခခံေသာ “စာေပ” ဟု သတ္မွတ္ေခၚဆိုထားျခင္းတစ္ခုလံုးသည္ “ဓမၼဓိ႒ာန္က်ေသာ သေဘာရွိ၏” ဟုဆိုသည့္ မခုိင္မာ(မေရမရာ) ေတြးဆထား ခ်က္ကို ဖယ္ခ်န္ ပလပ္ပစ္လုိက္႐ုံသာ ရွိေတာ့ေၾကာင္းပင္ ျဖစ္သည္။

အကယ္၍ အရာရာသည္ စာေပျဖစ္ႏုိင္လွ်င္။ ဥပမာ- ရွိပ္စပီးယား၏အေရးအသားမ်ားကဲ့သို႔ အရာရာသည္ စာေပ ျဖစ္ေနျခင္းကို မေျပာင္းလ ပစ္ႏိုင္၊ မျငင္းဆိုႏုိင္ခဲ့လွ်င္ စာေပ တစ္ရပ္ျဖစ္ေနျခင္းကုိလည္း ရပ္တန္႔ ပစ္လုိက္ႏုိင္ေပေတာ့မည္။ စာေပကို ပညာတစ္ရပ္အျဖစ္ ေလ့လာျခင္းမွာ ပိုးမႊား မ်ားကို ေလ့လာေသာ ပညာရပ္ကဲ့သုိ႔ ခိုင္မာေသာ သီးျခား သေဘာေဆာင္ေသာ ေလ့လာမႈတစ္ရပ္ျဖစ္သည္ဟူေသာ မည္ သည့္လက္ခံယံုၾကည္ထားရွိမႈမ်ဳိးကိုမဆုိ၊ မျဖစ္ႏုိင္ေသာ အိပ္ မက္တစ္ခုကဲ့သို႔ သေဘာထားလိုက္ႏိုင္မည္။ စြန္႔ပစ္လုိက္ႏုိင္ ေပသည္။ ၀တၳဳအခ်ဳိ႕မွာ စာေပျဖစ္ၿပီး အခ်ဳိ႕မွာ စာေပမဟုတ္။ အခ်ဳိ႕စာေပ (ဟု လက္ခံထားျခင္းမ်ား) မွာ၊ ၀တၳဳသေဘာဆန္ သည္မွန္ေသာ္လည္း၊ အခ်ဳိ႕မွာ ၀တၳဳမဆန္။ အခ်ဳိ႕ေသာ စာေပ (ဟု လက္ခံထားျခင္း) မ်ားမွာ၊ ယင္းတုိ႔၏ စာလံုး/စကားလံုး မ်ား တည္ေဆာက္ထားပံု အရ စာေပအရာ ၀င္ၾကသည္မွန္ေသာ္ လည္း၊ အခ်ဳိ႕ေသာ စာလံုး/စကားလံုးေျပာင္ေျမာက္စြာ သံုးစြဲ ေရးသားထားသည့္ အေရးအသားမ်ားမွာ စာေပမဟုတ္ၾက။

စာေပဆိုသည္မွာ စာေပျဖစ္သည္ဟူေသာ အာမခံခ်က္ရွိထား ၿပီး၊ တန္ဖိုးအားျဖင့္ မေျပာင္းလဲႏုိင္ျခင္း။ စာေပျဖစ္ျခင္းတည္း ဟူေသာဂုဏ္ရည္ကို အလိုအေလ်ာက္ အေမြဆက္ခံရယူထား ကာ၊ အျခားစာေပလက္ရာတို႔ႏွင့္ မတူဟုဆိုျခင္းဟု အနက္ယူ လက္ခံထားေသာ စာေပဆုိင္ရာအျမင္မ်ားမွာ တကယ္တမ္း တြင္ မရွိ။ ကၽြန္ေတာ္၏ (ဤစာအုပ္ထဲတြင္ ေရးသားထား ေသာ) အေရးအသားတြင္ သံုးစြဲထားေသာ “စာေပ” ႏွင့္ “စာေပလက္ရာ” ဟူေသာ စာလံုး/စကားလံုးမ်ားမွာ လက္ရွိ အေနအထားတြင္ ထုိ႔ထက္ ပိုမုိေျပာင္ေျမာက္ ေကာင္းမြန္ေသာ စာလံုး/စကားလံုး မရွိေသးေသာေၾကာင့္ သံုးစြဲထားရျခင္းသာ ျဖစ္သည္။

စာေပဆုိသည္မွာ အလြန္႔အလြန္တန္ဖိုးထားခဲ့ၾကေသာ အေရးအသားမ်ားျဖစ္သည္ဟူေသာ အနက္ေဖာ္ထုတ္ထားျခင္း ကို အေျခတည္ကာ၊ စာေပသည္ မတည္ၿငိမ္ေသာ သေဘာ (သီးျခား၊ သီးသန္႔ရပ္တည္မေနႏုိင္ေသာ သေဘာ) ရွိသည္ဟု ဆင္ေျချပဳခဲ့ျခင္း၊ တန္ဖိုး၌တည္ကာ အဆံုးအျဖတ္ျပဳၾကျခင္း မ်ားမွာ (စာေပ၏အေနအထားသည္ကပင္လွ်င္) မၾကာခဏ ေျပာင္းလဲမႈရွိေနေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ “ကာလတရားကား၊ ေျပာင္းလဲသည္။ တန္ဖိုးမ်ားမွာကား၊ မေျပာင္းလဲၾက” ဟု ေန႔စဥ္ထုတ္ သတင္းစာတစ္ေစာင္က ေၾကာ္ျငာထားပံုမွာ၊ မမာ မက်န္းျဖစ္ေနေသာ ေမြးကင္းစမ်ားကို အသက္ဆက္လက္ ရွင္သန္ခြင့္ မျပဳရန္ ဟူေသာ၊ ေရွးကလက္ခံခဲ့သည့္အတုိင္း ဆက္ လက္လက္ခံေနၾကသလုိ။ ေရွးက စိတ္မႏွံ႔သူမ်ားကို လူသူ ေလးပါးအလယ္တြင္ ပြဲထုတ္ျပၾကသည့္အတုိင္း၊ ဆက္လက္ လက္ခံေနၾကသလိုမ်ဳိး ျဖစ္ေနသည္။ ေရးသားေဖာ္ထုတ္ထား မႈတစ္ခုကို၊ ရာစုႏွစ္တစ္ခုတြင္ လူအမ်ားက ဒႆနိကေဗဒ ပညာတစ္ရပ္အျဖစ္ လက္ခံၾကၿပီး ေနာက္ရာစုႏွစ္တစ္ခုတြင္ ေသာ္၊ စာေပတစ္ရပ္အျဖစ္ လက္ခံတတ္ၾကသည္ကဲ့သို႔ ျဖစ္ သည္။

သို႔မဟုတ္ အျပန္အလွန္သေဘာ ျဖစ္္တတ္သည္။ သို႔ျဖစ္ရကား မည္သည့္အေရးအသားမွာ တန္ဖိုးထားစရာျဖစ္ သည္ဆုိသည္မွာလည္း၊ ေျပာင္းလဲေကာင္း ေျပာင္းလဲၾကရ ေပေတာ့မည္။ အလားတူပင္ မည္သည္က တန္ဖိုး ထားအပ္ ၿပီး၊ မည္သည္က တန္ဖိုးမထားအပ္ဆုိသည့္အျမင္မွာလည္း ေျပာင္းလဲၾကေပမည္။ ဤသုိ႔ ဆုိရေစကာမူ စာေပ တစ္ရပ္ျဖစ္ သည္ဟု လက္ခံထားၿပီးေသာ အေရးအသား(လက္ရာ) တစ္ခု ကို၊ တန္ဖုိးေလွ်ာ့ကာ လက္ခံ လာၾကမည္ဟု ဆုိလုိသည္ကား မဟုတ္။ စာေပအျဖစ္ ဆက္လက္သတ္မွတ္ကာ လက္ခံေန ၾကေပဦးမည္။ ဤသို႔ေသာ အေရးအသားမ်ဳိးကို ေယဘုယ် အားျဖင့္ ဤသို႔ေခၚဆုိသည္ဟူေသာ သေဘာမ်ဳိးျဖင့္ လက္ခံ ေနၾကဦးမည္။

သို႔ရာတြင္ ေခၚစမွတ္ျပဳေလ့ရွိၾကသည့္ “စာေပ က်မ္းဂန္ႀကီး” အျဖစ္ကား လက္ခံမည္မဟုတ္။ “အမ်ဳိးသား စာေပ” ၏ “ႀကီးျမတ္ေသာအစဥ္အလာအရ” ျပန္လည္ဆင္ ျခင္သံုးသပ္မႈမရွိဘဲ၊ ေစာေၾကာမႈမရွိဘဲလ်က္ လက္ခံခဲ့ ၾကသည့္သေဘာမ်ဳိးကား မဟုတ္။ ထုိ-သေဘာ-မွာ လူ တစ္စုက ကာလတစ္ခုအတြင္း၊ တစ္ေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ ဖန္တီး တည္ေဆာက္ထားခဲ့ၾကျခင္းတစ္ရပ္သာ ျဖစ္ေလ သည္။ မည္သူက မည္သုိ႔ပင္ဆိုေစကာမူ ကိုယ့္သေဘာကုိယ္ ေဆာင္ၿပီး ရပ္တည္ေနေသာ စာေပလက္ရာ သုိ႔မဟုတ္ စာေပ အစဥ္အလာဟု ဆုိႏိုင္သည္မွာ မရွိပါ။ “တန္ဖုိး” ဟူေသာ အသံုးအႏႈန္း၏ ပင္ကိုသေဘာကပင္လွ်င္၊ သီးျခားရပ္ တည္ေနေသာ သေဘာမရွိ။ လူ႔အသိုက္ အျမံဳတစ္ခုက တန္ဖိုးထားသည္ဟု ဆိုေသာ တစ္စံုတစ္ရာမွာ အေျခအေန တစ္ရပ္ရပ္တြင္ တည္သည္။ တစ္စံု တစ္ခုေသာ စံတြင္တည္သည္။ ရည္ ရြယ္ရင္း အေၾကာင္းတစ္စံု တစ္ရာတြင္ တည္သည္။

သို႔ျဖစ္ရကား တစ္ေန႔ေသာ အနာဂတ္အခါတစ္ခုတြင္ သမုိင္းအေန အထားက ႀကီးႀကီးမားမား ေျပာင္းလဲ လာသည့္အခါ ရွိပ္စပီးယားဆုိသည္ကို ဘာမွန္းမသိေတာ့သည့္ (မည္သုိ႔မွ် အသံုးမတည့္ေတာ့သည္) လူ႔အဖြဲ႕ အစည္းတစ္ခု ေပၚလာေကာင္းေပၚလာ ႏိုင္သည္။ ရိွပ္စပီးယား၏ အေရး အသားမွန္သမွ်မွာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ ကြာဟကာ သူစိမ္းတစ္ရံဆံကဲ့သုိ႔ ျဖစ္ေန ေပမည္။ သူ၏ အေတြးအေခၚ၊ ခံစား ခ်က္ စသည္တို႔ကို ေဖာ္ထုတ္ေရးသား ဟန္တို႔မွာ ထုိ-လူ႔ အဖြဲ႕အစည္း-အဖုိ႔ အတုိင္းအတာတစ္ခုကေလးမွ်သာ (ဆုိကာမွ် မည္ကာမွ်ျဖစ္ေသာ အေၾကာင္း အရာကေလး တစ္ခုျဖစ္သည္) ဟု ျမင္ၿပီး၊ အဆက္ အစပ္ မရွိ ျဖစ္ေနေပမည္။ ထိုသို႔ေသာအေျခအေန အေနအထား မ်ဳိးတြင္ ရွိပ္စပီးယားမွာ ယေန႔လူငယ္ကေလးမ်ား လမ္းေဘး အုတ္နံရံတြင္ ထင္ရာေရးသည့္ အ႐ုပ္မ်ားထက္ ပုိ၍ တန္ဖုိး မရွိႏုိင္ေတာ့။

လူအမ်ားကမူ ထုိထုိေသာ လူမႈဘ၀အေျခ အေနမွာ ၀မ္းနည္းစရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ ဆုိးရြား သြားျခင္း တစ္ရပ္ဟု ထင္မိၾကမည္။ ကၽြႏ္ုပ္၏ အျမင္မွာမူ လူသားတို႔၏ ႂကြယ္၀ခ်မ္းသာမႈတစ္ရပ္မွ ေပၚထြက္လာ ႏိုင္ေသာ အလားအလာရွိသည္ဟု လက္မခံေသာ္ တရားေသ က်ျခင္း သက္သက္မွ်သာဟု ဆုိရမည္။ ကား(လ)မာ့(စ) သည္ ေရွးေခတ္ဂရိတို႔၏ အႏုပညာလက္ရာထဲတြင္ ေတြ႕ရတတ္ေသာ “အဆံုးမရွိေသာ ၾကည္ႏူးမႈ” ႏွင့္ ပတ္သက္ ၍ ဘ၀င္မက်ႏိုင္ခဲ့။ ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့သည္။ စင္စစ္၊ ထုိ-လူေနမႈစနစ္-အေျခအေနမ်ားမွာ ကာလတရားေပါင္းမ်ားစြာ တြင္ က်န္ရစ္ခဲ့ၿပီ။ သို႔ရာတြင္ သမုိင္းမွာ ၿပီးဆံုးခဲ့ျခင္း မရွိ ေသးရာ ထုိ-အဆံုး မရွိေသာ ၾကည္ႏူးမႈမ်ား-ဆက္လက္ တည္ရွိေနပါဦးမည္ေလာ ဆုိသည္ကို မည္သူမွ်မေျပာႏိုင္။ ဤသို႔ စဥ္းစားၾကည့္ၾက ေစခ်င္သည္။ ေျပာင္ေျမာက္ေသာ ေရွးေဟာင္း သုေတသန လုပ္ငန္းတစ္ခုမွ ေရွးဂရိတို႔၏ အလြမ္းဇာတ္မ်ား အေၾကာင္းကို ပိုမုိ သိရွိခဲ့ရသည္ ဆုိပါစုိ႔။

ထုိ-ဇာတ္လမ္း တို႔-မွာ ထုိေခတ္အခါက ပရိသတ္ အတြက္ ဦးတည္ေရးသားခဲ့သည္ျဖစ္ ေၾကာင္း သိရွိလာရသည္။ သို႔အတြက္ ယေန႔ကာလ၏ သိမွတ္ခံစားႏိုင္ပံုမွ လွမ္းေနေၾကာင္း သိလာရျပန္သည္။ ထုိ အခါ ထပ္မံသိရွိလုိက္ရေသာ အခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ဂရိအလြမ္းဇာတ္တုိ႔ကို ပိုမုိ၍သေဘာေပါက္ရန္ ထပ္မံ၍ ထဲထဲ ၀င္၀င္ ဖတ္႐ႈၾကည့္ရျပန္ေတာ့သည္။ ဤတြင္ ရရွိလာရေသာ ရလဒ္တစ္ခုမွာ ယခင္ဖတ္႐ႈခဲ့သည္ ကဲ့သို႔ အရသာ မရွိေတာ့ေၾကာင္းပင္ ျဖစ္ေတာ့သည္။ ယခင္က ဖတ္႐ႈခဲ့ရသည္က ပိုၿပီး အရသာရွိေနေပမည္။ ထုိသို႔ျဖစ္ရ သည္မွာ ဖတ္႐ႈသူက သူတြင္ရွိထား ႏွင့္ေသာ အျမင္အေတြး၊ သိမႈအရင္းခံ တို႔ျဖင့္သာ ဖတ္႐ႈခဲ့ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ သုေတသန လုပ္ငန္းရပ္ေၾကာင့္ တကယ့္ ဆုိလုိ ရင္းမွာ မည္သည္ မည္သို႔ျဖစ္ေၾကာင္း ကို သိလာရေသာအခါ မိမိ၏ စိတ္ သေဘာရွိသည့္အတုိင္း (ကနဦးက မိမိ ဆႏၵရွိသည့္ အတုိင္း) လြတ္လပ္စြာ အနက္ေဖာ္အနက္ ယူျခင္းမ်ဳိးကို မျပဳႏုိင္ေတာ့ေၾကာင္း သိလာရေတာ့သည္။ ဤတြင္မွာပင္ ေရွးဦးဂရိ ျပဇာတ္မ်ားသည္ ယခုဖတ္႐ႈ ေနသူတို႔ လက္ခံရယူခ်င္သည့္အတုိင္း မရယူႏိုင္မႈ ေပၚေပါက္ လာခဲ့ရေတာ့သည္ (တစ္နည္းအားျဖင့္ ကနဦး လက္ခံရ ယူထားပံုမ်ား ၿပီးဆံုး ရပ္တန္႔သြားရေတာ့သည္)။

လူအမ်ားစုမွာ စာေပလက္ရာမ်ားအေပၚ အတုိင္းအတာ တစ္ခုအထိ မိမိတို႔၏သေဘာဆႏၵအတုိင္း အနက္ေဖာ္ေလ့ရွိ ၾကသည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ “မိမိတို႔၏ သေဘာဆႏၵအတုိင္း အနက္ေဖာ္ေလ့ရွိၾကသည္” မွာ အျခားနည္းျဖင့္ အနက္မေဖာ္ တတ္သည္လည္း ပါပါသည္။ ထုိသို႔ မိမိတို႔၏သေဘာဆႏၵ အတုိင္း အနက္ေဖာ္ေလ့ရွိၾကျခင္းသည္ပင္ ရာစုႏွစ္မ်ားစြာ ကုန္လြန္သြားသည့္တိုင္ အခ်ဳိ႕ အခ်ဳိ႕ေသာ စာေပ လက္ရာမ်ား၏ တန္ဖိုးမ်ား ေျပာင္းလဲမသြားၾကျခင္း (ထိန္းထားရႏိုင္ျခင္း) အတြက္ အေၾကာင္းတစ္ရပ္ ျဖစ္ေနေတာ့သည္။ လူအမ်ားစု အေနျဖင့္ စာေပလက္ရာ တစ္စံုတစ္ခု အေပၚ မိမိတို႔၏ သေဘာ ဆႏၵရွိသည့္အတုိင္း အနက္ယူလက္ခံထားၾကသည္မွာ မွန္ပါသည္။

သို႔ရာတြင္ လူအမ်ားစုမွာ စာေပလက္ရာတစ္ခုတည္း ကိုသာ တန္ဖုိးျဖတ္လက္ခံေနၾကျခင္းမဟုတ္ပါ။ လူအမ်ားက စာေပ လက္ရာတစ္ခုတည္းကိုသာ တန္ဖိုးျဖတ္လက္ခံေနၾက ျခင္းဟု ထင္မွတ္ထားၾကေသာ္လည္း ထုိသို႔ မဟုတ္ေပ။ “ကၽြန္ေတာ္တို႔၏” ဟုိးမား ၅၄ သည္ “အလယ္ေခတ္” က ဟိုးမားႏွင့္ တစ္သားတည္းမဟုတ္။ “ကၽြန္ေတာ္တုိ႔၏” ရွိပ္ စပီးယားသည္ “သူ၏ေခတ္ၿပိဳင္ကာလ” က ရွိပ္စပီးယား မဟုတ္ေခ်။ မတူညီေသာ သမုိင္းကာလအတြင္း (ထုိ-ေခတ္ ကာလ၏အက်ဳိးစီးပြားကိုရည္၍) မတူညီေသာ ဟုိးမားႏွင့္ ရွိပ္စပီးယားတုိ႔ကို တည္ေဆာက္ ခဲ့ၾကသည္သာျဖစ္၏ဟု ဆုိရေပမည္။

ထုိသို႔ တည္ေဆာက္ထားခဲ့ေသာ အေရးအသားမ်ား ထဲတြင္ တန္ဖိုးထားအပ္ျခင္း၊ မအပ္ျခင္းဆိုသည္မ်ား ေတြ႕လာ ခဲ့ရသည္။ တစ္မ်ဳိးတစ္စားတည္းကား မဟုတ္။ တစ္နည္းဆုိ ရေသာ္ စာေပလက္ရာမွန္သမွ်တုိ႔မွာ ထုိ-လက္ရာ-ကို ဖတ္႐ႈ ေသာလူ႔အဖြဲ႕အစည္းက မသိစိတ္အေျခခံျဖင့္ “ျပန္လည္ေရး သားထားေသာ” လက္ရာမ်ားသာ ျဖစ္သည္။ သုိ႔ျဖစ္ရကား ဖတ္႐ႈေနၾကေသာလက္ရာမွန္သမွ်တုိ႔သည္ “ျပန္လည္ေရးသား ထားျခင္း မရွိေသာ လက္ရာမ်ား” မဟုတ္ၾကေတာ့ေခ်(ဤတြင္ ျပန္လည္ဖတ္႐ႈျခင္းႏွင့္ ျပန္လည္ ေရးသားျခင္းသည္ အတူ တကြျဖစ္ေပၚေနေသာ (တြဲေနေသာ) ျဖစ္စဥ္ဟု နားလည္မလြဲ ေစခ်င္ပါ)။ မည္သည့္စာေပ လက္ရာမွ် ကာလတရားကို တည္ေသာ တန္ဖိုးျဖတ္မႈ မရွိဘဲလ်က္ (တစ္နည္း အေျပာင္းအလဲ မရွိဘဲလ်က္) အျခားလူ တစ္စု လက္တြင္းသို႔ လက္ဆင့္ကမ္း မေပးႏုိင္ (ဤေနရာတြင္၊ အီဂဲ(လ)တန္ဆုိလုိေသာ လူတစ္စု ဆုိသည္မွာ မ်ဳိးဆက္သစ္ တစ္ခုကိုသာ မက ေက်ာေထာက္ ေနာက္ခံ မတူညီၾကေသာ လူမ်ဳိးႏြယ္စုမ်ားကုိလည္း ထည့္သြင္း စဥ္းစားႏုိင္သည္။ စာေပလက္ရာတစ္ခုသည္ လူတစ္စု၊ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခု၊ လူ႔အသိုက္အျမံဳတစ္ခုအတြင္းမွ တန္ဖိုး ထားပံုသည္ အျခားတစ္ခုႏွင့္မတူႏုိင္)။ လက္ဆင့္ကမ္း ေပးလိုက္ေသာျဖစ္စဥ္အတြင္း သိမွတ္ထားသည့္အတိုင္း မဟုတ္ႏုိင္ေတာ့သည္အထိ ေျပာင္းလဲ သြားႏုိင္သည္။ ဤ အခ်က္သည္ပင္လွ်င္ စာေပသည္ တည္ၿငိမ္ေနေသာ(ရပ္တည္ ေနသည့္ အေျပာင္းအလဲ မရွိသည့္) သေဘာကို မေဆာင္ ေၾကာင္း ေပၚလြင္ေနသည္ဟု ေျပာရမည့္အခ်က္တစ္ခု ျဖစ္ေန ေပေတာ့သည္။

ရပ္တည္ေနေသာ (အေျပာင္းအလဲမရွိသည့္) သေဘာကို မေဆာင္ဟုဆုိရာတြင္၊ တန္ဖိုးတြင္ အေျခတည္ေသာ အဆံုး အျဖတ္မ်ားမွာ ပုဂၢလိက ဆႏၵတြင္ တည္ေသာေၾကာင့္ဟု မဆုိ လို။ ဤအျမင္အရ ဆုိရလွ်င္ ကမာၻ ေလာကႀကီးမွာ ႏွစ္ပုိင္းကြဲ ေနသည္။ အပ၌ “အခ်က္အလက္တစ္ရပ္” အေနျဖင့္ တကယ္ တမ္းအခိုင္အမာ တည္ရွိေနေသာ (တည္ရွိေနသည္ကုိ အေထာက္အထားျပဳျပသႏုိင္ေသာ) ဗဟုိမီးရထားဘူတာ႐ံုႀကီး ႏွင့္ အပ(အျမင္သက္သက္) ကို အေထာက္အထားျပဳကာ တန္ဖုိးျဖတ္ျပရန္ မလြယ္ေသာ ငွက္ေပ်ာသီး(ဆုိလုိသည္မွာ ငွက္ေပ်ာသီးကို အျမင္အရ ေျပာႏုိင္ေသာ္လည္း၊ တကယ့္အသံုး ၀င္အသံုးက်ေသာ အပိုင္းမွာ အခြံ၏ အတြင္း၌သာ ရွိေနျခင္း ျဖစ္သည္။) တုိ႔ကဲ့သုိ႔ ႏွစ္ပုိင္းကြဲေနသည္။ ယိတ္(စ)၏ ကဗ်ာ ထဲမွအသံႏွင့္ တူသည္။ ကဗ်ာအတြင္းထဲဆီမွ ထြက္လာေသာ အသံမွာ မိမိကုိယ္ကိုအကာအကြယ္ျပဳရင္း၊ ျပင္းထန္စြာ ေစ့ ေဆာ္တုိက္တြန္းေနသည့္ အသံထြက္ေနရာမွ စိတ္မခ်မ္းမသာ ႏွင့္ ေလွ်ာ့ခ်လိုက္သျဖင့္ နဂိုပံုမွန္အတုိင္း ျပန္ေရာက္သြား သည့္အသံမ်ဳိးျဖစ္သည္(အီဂဲ(လ)တန္က ဆုိလုိသည္မွာ တစ္ခု တည္းအတြင္း၌ ကြဲျပားမႈပါ၀င္ေနျခင္းျဖစ္သည္။

ယိတ္(စ) ၏ ကဗ်ာကို အသံ (ဤတြင္ ႊသညန ကို ဆုိလိုသည္။) မညီၫြတ္ ဟု ဆုိလုိသည္မဟုတ္။ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္တည္းအတြင္း၌ အသံ တစ္ခုမွတစ္ခုသို႔ ေရြ႕ေလ်ာေျပာင္းလဲသြားပံုျဖစ္သည္။ ျမန္မာ တုိ႔၏ ေန႔စဥ္သံုးအေျပာစကားတြင္ “ေလသံေျပာင္းသြားသည္” ဟု ေျပာေသာ သေဘာ ႏွင္ ႏွင္ျဖစ္သည္။)။ အခ်က္အလက္ မ်ားဆုိသည္မွာ အမ်ားႏွင့္ဆုိင္သည္။ စိစစ္ စစ္ေဆးၾကည့္ႏုိင္ သည္။ တန္ဖုိးဆိုသည္မွာ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ခ်င္းႏွင့္ ဆုိင္ သည္။ မရွိမျဖစ္ မဟုတ္။ အခ်က္အလက္တစ္ခုကို ျပန္လည္ တင္ျပျခင္းႏွင့့္ တန္ဖုိးျဖတ္ျခင္းဆုိသည္မွာ သိသိသာသာ ႀကီး ကြာျခားလွသည္။

ဥပမာ “ဤ-ဘုရားေက်ာင္းေတာ္ ႀကီး-သည္ ၁၆၁၂ ခုတြင္ တည္ေဆာက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္” ဟု ဆိုျခင္းမွာ အခ်က္အလက္ကို တင္ျပျခင္းျဖစ္ၿပီး၊ “ဤ- ဘုရားေက်ာင္းေတာ္ႀကီး-မွာ ဘာ႐ုက္(ခ)ေခတ္ကာလ (Baroque Period ကို ဆိုလိုသည္။ ဥေရာပ၏ ၁၆၀၀ ခုႏွစ္မွ ၁၇၅၀ ခုႏွစ္(ခန္႔) အၾကား ကာလျဖစ္သည္။ ရီေနဆြန္႔ Rebaisaance ႏွင့္ ႐ုိကုိကို Rococo အၾကားဟု ဆုိရမည္။) ဗိသုကာပညာရပ္၏ ေျပာင္ေျမာက္ေသာ လက္ရာတစ္ခု ျဖစ္သည္” ဟု၊ ဆိုျခင္းမွာ တန္ဖိုးတစ္ရပ္ကို အသိအမွတ္ျပဳတင္ ျပျခင္းျဖစ္သည္။ အကယ္၍ အဂၤလန္ႏိုင္ငံသို႔ ႏုိင္ငံရပ္ျခားမွ လာေရာက္သူတစ္ဦးအား လုိက္လံျပသေနစဥ္ ကၽြန္ေတာ္က ပထမအဆုိမ်ဳိးေျပာျပလိုက္မိေသာ္၊ ဧည့္သည္ျဖစ္သူမွာ အေတာ္ပင္အူေၾကာင္ေၾကာင္ျဖစ္သြားကာ “ဘာေၾကာင့္ ဒီ အေဆာက္အအုံႀကီးမ်ားရဲ႕ တည္ေဆာက္တဲ့ကာလအေၾကာင္း ေျပာတာလဲ။ ဘာေၾကာင့္ အေၾကာင္းအရာ ဇာစ္ျမစ္အေပၚမွာ ဒီေလာက္ စိတ္၀င္စားေနရတာလဲ” ဟု သူကေျပာေပမည္။

ကၽြန္မ ေနထုိင္ရာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းအထဲမွာေတာ့ ဒီလိုမ်ဳိးဟာေတြ ကို မွတ္တမ္းမွတ္ရာလုပ္ထားမေနဘူး။ အေဆာက္အအံုေတြ ဟာ အေနာက္ေျမာက္ဘက္ မ်က္ႏွာမူတယ္။ အေရွ႕ေတာင္ ဘက္မ်က္ႏွာမူတဲ့ အေဆာက္အအံု စသျဖင့္ပဲ မွတ္ထားလုိက္ ၾကတယ္ဟု သူက ေျပာေပဦးမည္။ အခ်က္ကိုၾကည့္လွ်င္ ကၽြန္ေတာ္၏ ရွင္းလင္းေျပာျပခ်က္တြင္ မသိလိုက္ မသိ ဘာသာျဖင့္ တန္ဖုိးကိုေျခတည္၍ ဆံုးျဖတ္ျခင္းသေဘာမွာ ပါ၀င္ေနေသးေၾကာင္း ေပၚလြင္လာသည္။ ထုိသို႔ တန္ဖုိးကို အေျခတည္ကာ အဆံုးအျဖတ္ျပဳျခင္းမွာ “ဤ-ဘုရားေက်ာင္း ေတာ္ႀကီး-မွာ၊ ဘာ႐ုက္(ခ)ေခတ္ကာလ ဗိသုကာပညာရပ္ ၏ ေျပာင္ေျမာက္ေသာ လက္ရာတစ္ခု ျဖစ္သည္” ဟူေသာ တန္ဖုိးအေျခခံ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ျခင္းမ်ဳိးႏွင့္မတူ။ တစ္မ်ဳိးတစ္စားတည္း မဟုတ္။

သို႔ရာတြင္ ယင္းတို႔မွာ တန္ဖိုးအေျခခံ အဆံုး အျဖတ္ျပဳျခင္း တစ္မ်ဳိးဟူ၍ ဆုိရေပ မည္။ ကၽြန္ေတာ့္အေနျဖင့္ မည္ေရြ႕ မည္မွ်ပင္ အခ်က္အလက္ခိုင္ခုိင္ မာမာကို ေဖာ္ထုတ္ တင္ျပေျပာဆုိႏုိင္ ေစကာမူ တန္ဖုိးတြင္ အေျခတည္ကာ ဆံုးျဖတ္ျခင္း သေဘာမွ ေျပးမလြတ္ႏိုင္။ အခ်က္အလက္အခုိင္အမာျဖင့္ တင္ျပ ခ်က္မ်ား အားလံုးသည္ စင္စစ္ အဆုိ မ်ားသာ ျဖစ္ၾကသည္။ ထုိ-အဆိုမ်ား-တြင္ ျပန္လည္ေစာေၾကာရန္ လုိအပ္မည့္ အဆံုးအျဖတ္မ်ား ပါေပလိမ့္ဦးမည္။ ထုိကဲ့သုိ႔ေသာ အဆုိမ်ားကား ျပဳသင့္ ပါသည္။ အျခားေသာ အဆုိမ်ားထက္စာ လွ်င္ ပုိၿပီး ျပဳသင့္လွေပေသးသည္။ အျခားေသာ အဆုိမ်ားဆုိသည္မွာ ကၽြန္ ေတာ့္အေနျဖင့္ ဤသို႔ေသာ အဆုိမ်ားကို လုပ္ႏုိင္ခြင့္ရွိသည္။

ဤကိစၥရပ္မ်ား၏ အမွန္တရားႏွင့္ပတ္သက္၍ အာမခံ ႏုိင္သည္။ သင္တို႔အေနျဖင့္ ထုိသို႔ေသာ အဆုိမ်ဳိးကုိ ျပဳသင့္သည္။ ထုိသုိ႔ျပဳပါမွ အက်ဳိး ရွိလာေပ မည္၊ စသည္ စသည္ျဖင့္ ျဖစ္သည္။ ကေဇာ္ေသာက္ရင္း ေျပာၾက ဆိုၾကသည္မ်ားမွလည္း သိစရာအေၾကာင္းမ်ား ေပၚထြက္လာပါသည္။ သို႔ရာတြင္ ထုိသုိ႔ေသာအေျပာ အဆုိမ်ဳိးမွ အမ်ားဆံုးေပၚထြက္လာသည္မွာ အျပန္အလွန္ ဆက္ဆံေရးအတြက္ ျပဳမူေနၾကေသာ အျပဳအမူမ်ဳိးသာ ျဖစ္ သည္။ ဘာသာေဗဒပညာရွင္မ်ားက Phatic ဟုေခၚေသာ သေဘာမ်ဳိးျဖစ္သည္ (Phatic ဆုိသည္မွာ စကားအျဖစ္ အျပန္ အလွန္ေျပာဆုိေနၾကေသာ စကားမ်ဳိးျဖစ္သည္။ အနက္ အဓိပၸာယ္ မည္မည္ရရမရွိေသာစကားမ်ဳိး)။ ရာသီဥတု အေၾကာင္းကုိပင္ ကၽြန္ေတာ္က သင္အားေျပာသည္ရွိေသာ္ သင္သည္ ကၽြန္ေတာ့္ အဖို႔ ေျပာသင့္ေျပာထုိက္သူဟု သေဘာ ထားၿပီး ေျပာၾကားလုိက္ျခင္းသာျဖစ္သည္။ ကၽြန္ေတာ့္ အေနျဖင့္ လူမႈ ဆက္ဆံေရး အရ ႐ိုင္းလွသူ တစ္ဦးမဟုတ္။ သုိ႔ရာတြင္ ကၽြန္ေတာ္က သင္၏ ပံုပန္းသဏၭာန္ ကိုၾကည့္ကာ အေသးစိတ္ေ၀ဖႏၲိကျပဳရန္ မဟုတ္။ ေျပာသင့္ ေျပာထုိက္ သူဟု လက္ခံ ထားျခင္းသည္ပင္လွ်င္ တန္ဖုိးကို အေျခတည္ ၍ လက္ခံျခင္းသေဘာပင္။

ဤသေဘာ အရဆိုရလွ်င္ စိတ္၀င္စားစရာ လံုးလံုးမွ်မရွိ ေသာအဆုိ(ပုဂၢလိကဆႏၵတစ္စံုတစ္ရာ ၏ ပါ၀င္ ပတ္သက္မႈ မရွိသျဖင့္ လြတ္လပ္ေနေသာ အဆုိမ်ဳိး။) တစ္ရပ္ရွိရန္ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ေပ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔၏ အစဥ္အလာ ယဥ္ေက်းမႈ အတြင္း ဘုရား ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးကို မည္သည့္အခါ ကာလက တည္ေဆာက္ခဲ့သည္ဟု ေျပာျခင္း(အဆုိျပဳျခင္း)မွာ ဘုရား ေက်ာင္းေတာ္ႀကီး၏ ဗိသုကာလက္ရာ အေပၚ ေကာက္ခ်က္ခ်၊ ထင္ျမင္ခ်က္ ေပးျခင္းထက္ပုိ၍ စိတ္၀င္စားစရာ ေကာင္းလွသည္ မဟုတ္။ ပထမ အဆုိမွာ ဒုတိယအဆုိထက္ပုိၿပီး တန္ဖုိး တြင္ အေလးေပးထားေသာ အဆုိ တစ္ရပ္ျဖစ္ေၾကာင္းကိုမူ သတိထားမိ ၾကေပမည္။ “ဘာ႐ုတ္ေခတ္ကာလ” ႏွင့္ “လက္ရာ ေျပာင္ေျမာက္မႈ” တုိ႔မွာ ပိုမုိ၍ တစ္သေဘာတည္း ေဆာင္ ေကာင္းေဆာင္ေနေပမည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အထဲမွ ခပ္တံုးတံုး တစ္ေယာက္ ေယာက္ကသာ အေဆာက္အအံုႀကီး တည္ေဆာက္ေသာ ခုႏွစ္ကာလကို အေရး ပါလွသည္ဟု ယံုၾကည္ေပ လိမ့္မည္။

ကၽြန္ေတာ္ ေျပာဆိုခဲ့သည္မွာ “ကာလ” ႏွင့္ “လက္ရာ ေျပာင္ေျမာက္မႈ” ၏ ဆက္စပ္မႈကို လမ္းခင္းၿပီး သြယ္၀ုိက္ကာ ေျပာဆုိျခင္း ဟူေသာ သေဘာ သက္ေရာက္သြားေပေတာ့မည္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေျပာဆို ေနၾကေသာ ရွင္းလင္းခ်က္ ပါ၀င္သည့္ အဆုိမ်ားမွာ တန္ဖုိး တြင္ အေျခတည္ထားသည့္မျမင္ရေသာ မ်ဳိးတူစုရပ္၀န္း အတြင္း သြားေရာက္ ရွင္သန္ေနၾကသည္သာ ျဖစ္သည္။ စင္စစ္ ထုိ-မ်ဳိးတူစုျပဳထားေသာ ရပ္၀န္းမ်ား- မရွိပါက၊ ကၽြႏု္ပ္တို႔ အဖုိ႔ တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦး ေျပာစရာအေၾကာင္း လည္း ရွိေတာ့ မည္မဟုတ္ (ဤတြင္ အီဂဲ(လ)တန္က ဆုိလုိသည္မွာ တန္ဖိုးကို အေျခတည္ဆံုးျဖတ္ျခင္း၊ အဆုိျပဳျခင္းမွ မကင္း ႏုိင္ေၾကာင္း ျဖစ္သည္)။ လူတို႔တြင္ သီးျခားစိတ္၀င္စား မႈႏွင့္ အဆံုးအျဖတ္မ်ားကို ေပးႏိုင္ေစသည့္ အခ်က္အလက္ အေျခခံ ေသာ သိမႈ/အသိ/အသိပညာဟု ေခၚဆိုၾကသည္မ်ား မရွိဟု ဆုိလိုသည္ကား မဟုတ္။ ထုိ-သိမႈမ်ဳိး-မရွိႏုိင္ဆိုသည္ မွာ ျဖစ္(ရွိ) ႏုိင္ေသာ အလားအလာတစ္ခုကား ျဖစ္သည္။ သီးျခား တစ္စံုတစ္ရာအေပၚ စိတ္၀င္စားမႈမရွိေလေသာ္၊ လူတို႔တြင္ မည္သည့္သိမႈ/အသိ/အသိပညာမွ် မရွိႏုိင္ေတာ့ေပ။ မည္သည္ကိုမွ် အပင္ပန္းခံကာသိေအာင္ လုပ္ေနစရာလုိေတာ့ မည္ မဟုတ္။ စိတ္၀င္စားမႈမ်ားမွာ လူတို႔၏သိမႈ/အသိ/အသိ ပညာအတြက္ အေျခခံမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ အႏၲရာယ္ကို ျဖစ္ေစ ႏုိင္ေသာ ဆႏၵစြဲမ်ဳိးမဟုတ္ပါ။ အသိ/သိမႈ/အသိပညာသည္ တန္ဖုိးျဖတ္ျခင္းမွ ကင္းရမည္ဟူေသာ အဆိုသည္ပင္လွ်င္ တန္ဖုိး၌ အေျခတည္ထားေသာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္တစ္ရပ္သာ ျဖစ္ေနေပသည္။

ငွက္ေပ်ာသီးႀကိဳက္သည္ဟူေသာ ကိစၥမွာ လူတစ္ဦးခ်င္း စီႏွင့္ သက္ဆုိင္ေသာ ကိစၥသာျဖစ္သည္ဟု ေျပာႏုိင္သည္။သုိ႔ရာတြင္ ျပန္လည္ေစာေၾကာၾကည့္သင့္ေသာ အေၾကာင္း လည္းျဖစ္ေနျပန္သည္။ အစာကို ႀကိဳက္ပံုအား အေသးစိတ္ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာေလ့လာၾကည့္လွ်င္ ကေလးဘ၀ကရရွိခဲ့ေသာ အေတြ႕အၾကံဳ တစ္စံုတစ္ရာႏွင့္ မည္ေရြ႕မည္မွ်ဆက္သြယ္ေနပံု။ မိဘေမာင္ဖြားတုိ႔ ဆက္စပ္လ်က္ရွိပံု။ လူမႈ ဆက္ဆံေရးဘ၀ ႏွင့္ ဆက္စပ္ ေနေသာ ပုဂ္ၢလိက ဆႏၵသေဘာ၌မတည္သည့္ အျခားအျခားေသာ ယဥ္ေက်းမႈ အေျခခံမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္ေနပံု မ်ား စသည္တုိ႔ႏွင့္ အတြင္းက်က် ဆီေလ်ာ္အပ္စပ္ကာ ဆက္သြယ္ေနမႈမ်ားမွာ ေပၚလြင္လာမည္။

ထုိ႔ျပင္ လူတုိ႔ ေမြးဖြားႀကီး ျပင္းရာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းအတြင္း တည္ေဆာက္ ထားေသာ အေျခခံယံုၾကည္ခ်က္မ်ား စိတ္၀င္စားစရာမ်ား။ ဥပမာ က်န္းမာေရးကို ဂ႐ုစုိက္ရန္။ လူမ်ားသည္ မိေခ်ာင္း မ်ားထက္ အေရးႀကီးသည္ စသည့္အခ်က္မ်ားကိုလည္း ထည့္ စဥ္းစားရေပဦးမည္။ လူတုိ႔အေနျဖင့္ သေဘာထားခ်င္း မတူညီမႈမ်ား ရွိႏုိင္ၾကပါသည္။ ထုိသု႔ိ မတူညီမႈမ်ားရွိလာ ရျခင္းမွာ လူအသီးသီးတုိ႔ ပါ၀င္ပတ္သက္ေနၾကေသာ လူ႔အဖြဲ႕ အစည္း၏ ထိန္းေက်ာင္းထားမႈေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ထုိ-လူ႔အဖြဲ႕အစည္း-အတြင္း အတူတကြ လက္ခံထားရွိၾကသည့္ အတြင္းက်က်ျမင္တတ္ပံုႏွင့္ တန္ဖိုးျဖတ္ပံုမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ သည္။ လူမ်ားအေနျဖင့္ သူတို႔ပါ၀င္ပတ္သက္ေနေသာ လူ႔အဖြဲ႕ အစည္း၊ လူမႈဆက္ဆံေရးဘ၀မွ ထြက္မသြားႏုိင္သေရြ႕ ထုိ-အျမင္၊ အသိ-ကို ေျပာင္းမပစ္ႏုိင္။ ဒုန္း၏ကဗ်ာမ်ား (ေရွ႕တြင္ ၫႊန္းခဲ့ေသာ ေဂ်ာန္ဒုန္းကို ဆုိလုိသည္။) ထဲက တစ္ပုဒ္ကို မႀကိဳက္သျဖင့္၊ မည္သူကမွ် ကၽြန္ေတာ့္ကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ အျပစ္မတင္ႏုိင္။ သုိ႔ရာတြင္ ဒုန္း၏အေရးအသားမ်ားမွာ စာေပမဟုတ္ဟု ျငင္းဆိုေလေသာ္ ကၽြန္ေတာ္ အလုပ္ျပဳတ္ သြားႏိုင္သည္။ မည္သည့္ႏုိင္ငံေရးပါတီကိုမဆို လြတ္လပ္စြာ မဲေပးႏုိင္ ခြင့္ရွိပါသည္။ သုိ႔ရာတြင္ မဲထည့္ျခင္းမွာ ဘက္လုိက္ ျခင္းတစ္မ်ဳိးပင္ျဖစ္သည္ဟူေသာ ယံုၾကည္ခ်က္တြင္ အေျခခံ ကာ ငါးႏွစ္တစ္ႀကိမ္မဲေပးၾကရာတြင္ မဲေပးသည့္ စာရြက္ေပၚ၌ ၾကက္ေျခခတ္တစ္ခုကိုသာ ေရးထည့္လုိက္ေသာ္ ကၽြန္ေတာ္ ေထာင္ထဲေရာက္သြားႏုိင္သည္။

လူတုိ႔၏ အခ်က္အလက္အေျခခံအဆုိ(ေဖာ္ထုတ္တင္ျပ ခ်က္) မ်ားတြင္ တန္ဖိုးႏွင့္ပတ္သက္သည့္ ဖံုးကြယ္ေနေသာ အလႊာမ်ား အမ်ားအျပားရွိေနၾကသည္။ ယင္းတို႔က တစ္စံု တစ္ရာေသာအသိကိုလည္း ျဖစ္ေပၚေစသည္။ “သေဘာ တရားေရးရာ” ဟု ေခၚဆုိေနၾကသည္၏ တစ္စိတ္တစ္ပုိင္း ျဖစ္ေလသည္။ ဤတြင္ “သေဘာတရား” ဟု ဆိုလိုသည္မွာ အၾကမ္းထည္အားျဖင့္ ဆိုရလွ်င္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေျပာဆုိေနၾက သည္မ်ားႏွင့္ ယံုၾကည္ေနၾကသည္မ်ားကို ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေနထုိင္ရာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း၏ ၾသဇာအာဏာတည္ရာ အေဆာက္အအံုႏွင့္ ၾသဇာအာဏာ အေျခခံဆက္ႏြယ္ေနမႈ တုိ႔အား ဆက္စပ္ေပးျခင္းသေဘာကို ဆုိလိုသည္။ ထုိသို႔ သေဘာတရားဆုိသည္ကို အၾကမ္းထည္ လက္ခံလုိက္ရာမွ ဆက္လက္ေပၚထြက္လာေသာ အခ်က္တစ္ရပ္မွာ လူတုိ႔၏ အရင္းခံက်ေသာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ မ်ဳိးတူစုျပဳကန္႔သတ္ ျခင္း မွန္သမွ်တို႔သည္ သေဘာတရားေရးရာ ျဖစ္မလာႏုိင္ ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။

ယင္းတုိ႔သည္ လူတုိ႔အတြင္း၌ နက္႐ႈိင္း ခိုင္မာစြာ ျမဲစြဲေနၾကၿပီး လူတို႔အား အနာဂတ္(အျခားေသာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းကမူ အတိတ္သို႔ဟုျမင္သည္။) သို႔ခရီးဆက္ ေစေရးကို ေတြးဆစိတ္ကူးလာေစခဲ့သည္။ ဤသို႔ ျမင္ေနျခင္း ျဖင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း၏ ၾသဇာအာဏာတည္ ေသာ အေဆာက္အအံုႏွင့္ ထူးထူးျခားျခား ဆက္သြယ္မိ ေကာင္း ဆက္သြယ္လာေပမည္။ သို႔ရာတြင္ အျမဲတေစႏွင့္ ေနရာတကာတြင္ ျဖစ္လာႏုိင္မည္မဟုတ္။ “သေဘာတရား” ဟု ဆုိရာတြင္၊ လူတို႔က ရံဖန္ရံခါ မသိစိတ္အရင္းခံျဖင့္ ယံုၾကည္ျမဲစြဲစြာ လက္ခံမွတ္ ယူထားမႈမ်ဳိးကို မဆိုလို။ ကၽြန္ေတာ္ဆုိလိုသည္မွာ ပိုမုိ၍ သီးျခားသေဘာေဆာင္ေသာ ခံစားခ်က္၊ တန္ဖိုးျဖတ္မႈ၊ အျမင္အာ႐ံုျဖင့္သိျမင္မႈ၊ ယံုၾကည္ မႈ စသည္တုိ႔၏ အေနအထားမ်ား ျဖစ္သည္။ ယင္းတို႔အေနျဖင့္ လူမႈဘ၀၏ ၾသဇာအာဏာကို ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း၊ ျပန္လည္ေဖာ္ထုတ္ႏုိင္ျခင္းႏွင့္ တစ္နည္းတစ္လမ္းအားျဖင့္ အဆက္အသြယ္ ရွိေနၾကသည့္ သေဘာကိုဆုိလုိျခင္း ျဖစ္ သည္။ ဤသို႔ေသာ ယံုၾကည္ခ်က္မ်ဳိးမွာ စာေပလက္ရာ တစ္ခုခုျဖင့္၊ နမူနာေပးကာ ေဖာ္ထုတ္တင္ျပေလာက္သည့္ တစ္ဦး တစ္ေယာက္၏ ထူးဆန္းေသာ(အစဥ္အလာအတုိင္း မဟုတ္ေသာ) အျမင္သက္သက္ကား မဟုတ္ပါေခ်။

ကိန္းဘရစ္(ခ်) မွ ေ၀ဖႏၲိကပညာရွင္ အုိင္၊ ေအ၊ ရစ္ခ်ာ့ (စ)၅၅ က လက္ေတြ႕ေ၀ဖန္ေရး၅၆ ဟု အမည္ေပးထားေသာ စာအုပ္တစ္အုပ္ကို ေရးခဲ့သည္။ သူက တန္ဖုိးအေျခခံ အဆံုးအျဖတ္ျပဳျခင္းမွာ မည္ေရြ႕မည္မွ် စိတ္ပ်က္စရာ ရယ္ စရာေကာင္းကာ ပုဂၢလိကဆႏၵ၌သာ တည္ေနေၾကာင္းကို အေထာက္အထားျပဳရန္ ႀကိဳးစားခဲ့သည္။ သူက သူ၏ ဘြဲ႕ ႀကိဳေက်ာင္းသားမ်ားကို ကဗ်ာအခ်ဳိ႕ေပးကာ အကဲျဖတ္ခုိင္း လုိက္သည္။ သုိ႔ရာတြင္ ကဗ်ာ၏နာမည္၊ ကဗ်ာေရးသူ၏ အမည္မ်ားကို မေဖာ္ျပဘဲ ထိမ္ခ်န္ထားလုိက္သည္။ ရရွိလာ ေသာရလဒ္မွာ အမ်ဳိးမ်ဳိးအေထြေထြသာမက ဆုိးဆုိးရြားရြား လည္း ျဖစ္ေနျပန္သည္။ အရွည္အၾကာ ထင္ရွားခဲ့သည့္ ကဗ်ာ ဆရာမ်ားက အမွတ္ေကာင္းမရ။ လူမသိသူမသိမ်ားက ခ်ီးက်ဴးခံရသည္။

ကၽြန္ေတာ့္အေနျဖင့္ေသာ္ ထုိသု႔ိမတူညီ ေသာ ေကာက္ခ်က္မ်ား၊ မွတ္ခ်က္မ်ား၏ ေနာက္ကြယ္တြင္ အေျခခံထားေသာ မသိစိတ္အေျခခံတန္ဖုိးျဖတ္မႈမ်ားတြင္၊ သေဘာထားခ်င္းတူညီမႈရရန္မွာ မည္ေရြ႕မည္မွ် ခက္ခဲလွ ေၾကာင္းဆိုသည့္ အခ်က္သည္ ထုိ-စမ္းသပ္မႈ-အတြက္၊ အလြန္အေရးပါလွေသာ အခ်က္ဟု ျမင္မိသည္။ ထုိ-အခ်က္-ကုိ ရစ္ခ်ာ့(စ)ကိုယ္တုိင္လည္း မျမင္ခဲ့။ ရစ္ခ်ာ့(စ)၏ ဘြဲ႕ႀကိဳ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ စာေပလက္ရာႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ေကာက္ခ်က္မ်ားကို ဖတ္ၾကည့္သည္တြင္ သူတုိ႔၏ အေလ့ အထျဖစ္ေနေသာ ျမင္ပံု၊ အနက္ယူပံု(ေတြးပံု) တုိ႔ကို ျမင္လာရ သည္။ စာေပဆုိသည္မွာ မည္သည္မည္သုိ႔ျဖစ္ေပမည္ဟု သူတုိ႔ေမွ်ာ္လင့္ထားပံု။ ကဗ်ာဆုိလွ်င္ ဤသို႔ျဖစ္ေပမည္ဟု မွန္းဆမွတ္ယူထားပံု။ ယင္းတို႔ မည္သုိ႔မည္ပံုျဖစ္ေသာ ေက်နပ္ႏွစ္သိမ့္မႈမ်ားရလိမ့္မည္ဟု ေတြးဆထားပံုမ်ား၊ ေတြ႕လာရသည္။ စင္စစ္ ထုိသုိ႔ ေရးသားၾကျခင္းအတြက္ အံ့ၾသမိစရာမလုိေပ။ အေၾကာင္း၊ ဤ-စမ္းသပ္ခ်က္-တြင္ ပါ၀င္ၾကသူမ်ားမွာ လူငယ္၊ လူျဖဴ၊ အထက္တန္းစားႏွင့္ လူလတ္တန္းစား၏ အထက္တန္းလႊာ ထဲမွ ျဖစ္ၾကမည္ဟု တြက္ဆၾကည့္ႏုိင္သည္။

၁၉၂၀ ခုႏွစ္ ကာလမ်ားအတြင္းက အဂၤလန္ႏုိင္ငံရွိ ပုဂၢလိကေက်ာင္းမ်ားတြင္ ပညာသင္ယူ ခဲ့သူမ်ား ျဖစ္ေပမည္။ သုိ႔ျဖစ္ရကား ကဗ်ာ တစ္ပုဒ္အေပၚသို႔ သူတုိ႔က တံု႔ျပန္ပံုမွာ၊ စာေပသက္သက္ဟူေသာအျမင္တြင္ အေျခခံထားသည္ထက္ပုိေနေပသည္။ သူတုိ႔၏ ေ၀ဖန္ ခ်က္မ်ားမွာ သူတုိ႔၏ လူတန္းစားအေျခခံအျမင္ႏွင့္ ယံုၾကည္ ခ်က္မ်ားေပၚတြင္ ခိုင္ခုိင္ျမဲျမဲပႏၷက္စြဲထားခဲ့သည္။ ဤကိစၥမွာ မူ အျပစ္ဆုိစရာကိစၥတစ္ရပ္မဟုတ္။ ေ၀ဖႏိၲကျပဳကာ တံု႔ျပန္မႈမ်ဳိးမပါ။ သို႔ျဖစ္၍ စစ္မွန္ေသာ စာေပေ၀ဖန္ေရး အဆံုးအျဖတ္၊ သုိ႔မဟုတ္၊ အနက္ေဖာ္မႈဟူ၍ မရွိေတာ့။ အျပစ္တင္မည္ဆုိေသာ္ ရစ္ခ်ာ့(စ)ကိုသာ အျပစ္တင္ရေပ ေတာ့မည္။ သူကိုယ္တုိင္ကလည္း လူငယ္၊ လူျဖဴ၊ လူလတ္ တန္းစား၏ အထက္တန္းအလႊာမွ အမ်ဳိးသား။ ကိန္းဘရစ္ ေက်ာင္းမွ ဆရာ။ သူကုိယ္တုိင္လက္ခံထားေသာအျမင္မ်ဳိး၊ သူ၏တပည့္မ်ားတြင္လည္း ရွိေပမည္ဆုိသည္ကို မျမင္မိခဲ့။ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းက ပံုသြင္းေပးထားေသာအျမင္ျဖင့္ ေလာက ႀကီကို ၾကည့္ၾကသူမ်ားအၾကားတြင္ ပုဂၢလိကဆႏၵ၌ တည္ ပံုသာ၊ မတူညီစရာမ်ား ရွိေနေပေတာ့မည္။

အကယ္၍ စာေပသည္ ေယဘုယ်သေဘာေဆာင္သည္ သ႐ုပ္ေဖာ္ျပႏုိင္စြမ္းရွိေသာ အမ်ဳိးအစားျဖစ္သည္ဟု မျမင္ႏုိင္ ေသာ္၊ စာေပဆုိသည္မွာ လူအမ်ားက ေပ်ာ္ေစပ်က္ေစသေဘာ ျဖင့္ စာေပဟု ေရြးခ်ယ္ေခၚဆုိခဲ့ၾကေသာ တစ္စံုတစ္ရာသာ ျဖစ္ေပမည္ဟု ဆုိရန္လည္း မျဖစ္ႏိုင္။ အေၾကာင္းမွာ ဆုိခဲ့ ေသာ တန္ဖိုးအေျခခံဆံုးျဖတ္မႈမ်ားမွာ ရယ္သြမ္းေသြးစရာမ်ား မဟုတ္ၾက။ ယံုၾကည္မႈအတြင္း နက္႐ႈိင္းစြာပႏၷက္စြဲထားခဲ့ သည္ခ်ည္းျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္ေလရာ ကၽြန္ေတာ္တို႔အေနျဖင့္ ေတြ႕ရွိလာရသည္မွာ စာေပဆုိသည္မွာ ပုိးမႊား တိရိစၧာန္ကေလး မ်ားရွိေနသည့္ သေဘာမ်ဳိးျဖင့္ တည္ရွိေနသည္မဟုတ္ေၾကာင္း ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ျပင္ တန္ဖုိး အေျခခံ ဆံုးျဖတ္မႈမ်ား၏ရွိေနပံုမွာ သမုိင္း၏ျဖစ္ပ်က္ေျပာင္းလဲျခင္း၌ တည္ေနေၾကာင္းျဖစ္ေပသည္။

သုိ႔ရာတြင္ ထုိ-တန္ဖုိးအေျခခံဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား-မွာ လူမႈဆက္ဆံေရးဘ၀၌တည္ေသာ သေဘာတရားမ်ားႏွင့့္ နီးစပ္စြာ ဆက္သြယ္မႈရွိေနၾကေၾကာင္း ျဖစ္သည္။ အဆံုး၌ ယင္းတို႔သည္ တစ္သီးပုဂၢလအေနအထားတြင္ တည္ေနေသာ လူတို႔၏ဆႏၵ(အရသာခံႏုိင္မႈ) ၌ တည္ေနသည္မဟုတ္။ လူ႔ အဖြဲ႕အစည္း၏ လူမႈဆက္ဆံေရးဘ၀အတြင္းမွ၊ အုပ္စု(အဖြဲ႕ငယ္) ကေလးမ်ားက အျခားေသာအုပ္စု(အဖြဲ႕ငယ္) ကေလး မ်ားအေပၚသုိ႔ မည္သုိ႔မည္ပံု ၾသဇာလႊမ္းမုိးႏုိင္ၿပီး၊ မည္သုိ႔ ထိန္းေက်ာင္းထားႏုိင္ျခင္းေပၚတြင္ တည္ေနေပသည္။ အကယ္၍ (ဆုိခဲ့ၿပီးသည္မ်ားမွာ) တစ္ဦးတစ္ေယာက္၏ ကုိယ့္အထင္ႏွင့္ကိုယ္ေျပာျခင္းမွ်သာ ျဖစ္သည္၊ မျဖစ္ႏုိင္ေသးပါ ဆုိလွ်င္ အဂၤလန္တြင္ စာေပ ျဖစ္ေပၚလာခဲ့ပံုကို အေျခခံကာ စိစစ္ၾကည့္ေကာင္း ၾကည့္ရေပေတာ့မည္။

ျမင့္သန္း
(ေရႊအျမဳေတ မဂၢဇင္း၊ဇူလိုင္လ ၂၀၁၂)
ေအာက္ေျခမွတ္စု ။ ။
1-    Shakespeare, Webster, Marvell and Mitlton
2-    Francis Bacon
3-    John Donne
4-    Bunyan
5-    Sir Thomas Browne
6-    Hobber’s Leviahan
7-    The First Earl of Clarendon ကိုဆုိလုိသည္။
Edward Hyde အမည္ျဖင့္ သမုိင္းစာမ်ားေရးခဲ့သည္။
8-    The History of Rebellion and Civil Wars in Ireland ႏွင့္ The History of rebellion and Civil Wars in England: Begun ib the Year 1641 တို႔ကို ဆုိလုိသည္။
9-    Comeille and Racine
10-    Due de laRochefoucauld
11-    Jacques Benigne Bossuet
12-    Nicolas Boileau-Despreaux
13-    Madame de Sevigne
14-     Rene Descarte
15-     Pascal
16-     Lamb
17-     Bentham
18-     Macaulay
19-     Marx, Karl
20-     Mill
21-     Darwin
22-     Herbert Spencer
23-     Icelandic
24-     Edward Gibbon,
The History of the Decline and the Fall of Roman Empire  ကိုေရးသားခဲ့သူ။
25-    John Henry Newman
26-     Superman comic
27-     Mills and Boon အေပါစား၊ အေပ်ာ္ဖတ္ မိန္းမ ႀကိဳက္ အခ်စ္၀တၳဳမ်ားကို ရည္ၫႊန္းျခင္းျဖစ္သည္။
28-    Roman Jacobson
29-     Vicktor Shlovsky
30-     Osip Brik
31-     Yury Tynyanov
32-     Boris Eichenbaum
33-     Boris Tomashevsky
34-     Pushkin’s Eugene Onegin
35-     Don Quixote
36-     Allegory- A story with second distinct meaning partially hidden behind its literal or visible meaning. Chris Baldick. 1991. Oxford Concise Dictionary of Literary Terms. P.5
37-     Gerard Manley Hopkins
38-     Viktor Shlovsky
39-     Laruence Sterne
40-     Tristram Shandy
41-     Glaswegian
42-     Brighton
43-     Metaphor
44-     Knut Hamsun
45-     Hunger
46      George Orwell
47      Ancient Rome
48      Robert Burns
49      Beowulf
50      Virginia Woolf
51      John M.Ellis
52      Raymond Chandler
53      Ernest Dowson
54      Homer
55I   .A.Richards
56     Practical Criticism(1929)

Popular posts from this blog

အိပ္ေဆး ေသာက္၍ အိပ္မေပ်ာ္နုိင္ေသာ ေရာင္စံုညမ်ား

ဝတၳဳတုိ မတိုရသည့္ အေၾကာင္း (ျမင့္သန္း)

ပုိမုိညံ႔ဖ်င္းေသာ စိတ္ကူးထည္တုိ႔ျဖင့္ ဆက္လက္ရွင္သန္ေနႏုိင္ရန္ အားထုတ္မႈ (ျမင့္သန္း)